Dlaczego wypada być "szczęśliwie zakochanym"? ROZMOWA z psychologiem na Walentynki

Czym z perspektywy psychologii jest dziś przymus "szczęśliwej miłości" i skąd się bierze?

Z perspektywy psychologii jest to norma kulturowa, a nie potrzeba emocjonalna. Przymus "szczęśliwej miłości" powstał na styku mediów, rynku rozwoju osobistego i uproszczonych narracji terapeutycznych, które przypisały relacji romantycznej funkcję regulowania szczęścia, sensu życia i poczucia własnej wartości. Miłość przestała być jedną z relacji w życiu, a stała się centralnym dowodem "dobrego funkcjonowania".

Czy żyjemy w czasach, w których bycie w związku stało się społecznym obowiązkiem?

Nie wprost. Współczesna kultura jednocześnie promuje bycie singlem i idealizuje relację romantyczną. Z jednej strony singielstwo bywa przedstawiane jako wyraz autonomii, wolności i samorealizacji. Z drugiej – trwa silna narracja, że "prawdziwe" spełnienie, dojrzałość emocjonalna i stabilność życiowa realizują się w udanym związku. W efekcie nie sam fakt bycia singlem bywa problematyzowany, lecz długotrwałe pozostawanie poza relacją lub brak "satysfakcjonującej" relacji. To tworzy napięcie: formalnie związek nie jest obowiązkiem, ale kulturowo nadal pozostaje punktem odniesienia, wobec którego ludzie nieustannie się porównują.

Przymus szczęścia

Na ile miłość zamieniła się w projekt do zrealizowania - coś, co ma "działać" i gwarantować szczęście?

W dużym stopniu. Miłość została podporządkowana logice efektywności: ma rozwijać, leczyć, dawać satysfakcję i stabilne poczucie szczęścia. Psychologicznie oznacza to instrumentalizację relacji - traktowanie jej jako narzędzia do regulowania emocji i samooceny, a nie jako procesu między dwiema autonomicznymi osobami.

Czy presja, by być szczęśliwym w relacji, paradoksalnie oddala nas od prawdziwej bliskości?

Tak, ponieważ prawdziwa bliskość wymaga tolerancji na ambiwalencję, konflikt i frustrację. Presja szczęścia sprzyja unikaniu trudnych emocji i szybkiej rezygnacji, gdy relacja przestaje spełniać oczekiwania. W efekcie relacje stają się kruche i powierzchowne.

W czasach aplikacji randkowych

Jak aplikacje randkowe zmieniły sposób, w jaki wchodzimy w relacje i przeżywamy odrzucenie?

Aplikacje zwiększyły dostępność kontaktów, ale jednocześnie obniżyły ich wagę emocjonalną. Odrzucenie stało się częstsze, bardziej anonimowe i pozbawione kontekstu relacyjnego. Psychologicznie sprzyja to depersonalizacji, porównywaniu się i wzmacnianiu lęków związanych z własną wartością.

Dlaczego dziś tak łatwo kogoś wymienić, a tak trudno się zaangażować?

Ponieważ kultura rosnącego indywidualizmu premiuje opcjonalność i elastyczność. Zaangażowanie oznacza rezygnację z iluzji nieskończonych możliwości, co bywa przeżywane jako strata autonomii. Łatwość wymiany ludzi jest konsekwencją przekonania, że "zawsze może być ktoś lepszy".

Co z tą samotnością?

Coraz więcej osób myśli: "Skoro jestem sam/sama, to coś jest ze mną nie tak". Skąd bierze się to poczucie?

Bierze się z internalizacji norm kulturowych, które łączą wartość osoby z jej statusem relacyjnym. Samotność przestaje być neutralnym etapem życia, a zaczyna być interpretowana jako osobisty deficyt lub porażka.

Czy samotność boli bardziej dlatego, że brakuje nam relacji, czy dlatego, że kultura wmawia nam, że bez niej jesteśmy "niekompletni"?

Często boli bardziej z powodu narracji kulturowej niż samego braku relacji. Samotność staje się bolesna wtedy, gdy jest przeżywana jako dowód nieadekwatności, a nie jako jeden z możliwych stanów życia.

Jak odróżnić autentyczną potrzebę bycia z kimś od lęku przed byciem samemu?

Kluczowe jest pytanie o funkcję relacji. Jeśli związek ma regulować lęk, poczucie wartości lub sens istnienia, mamy do czynienia z lękiem przed samotnością. Jeśli relacja jest wyborem, a nie ratunkiem, mamy do czynienia z autentyczną potrzebą bliskości.

Czy narracje w stylu "każdy zasługuje na wielką miłość" mogą być dla wielu osób krzywdzące?

Tak, ponieważ sugerują, że brak relacji jest niesprawiedliwością lub dowodem niepełnego życia. Psychologicznie zdrowa narracja uznaje różnorodność dróg życiowych i fakt, że dobrostan nie ma jednej uniwersalnej formy.

Relacja romantyczna a szczęście

Czy można być psychicznie zdrowym i spełnionym, nie będąc w związku?

Tak. Zdrowie psychiczne nie zależy od bycia w relacji romantycznej, lecz od zdolności do regulacji emocji, budowania sensu i utrzymywania satysfakcjonujących więzi – również przyjacielskich, rodzinnych i zawodowych.

Jak randkować i budować relacje bez presji, że miłość musi być zawsze szczęśliwa i idealna?

Wymaga to zmiany perspektywy z "czy to mi da szczęście" na "jak ja w tym funkcjonuję". Relacje nie muszą być idealne ani gwarantować stałego dobrostanu. Wystarczy, że są realne, ograniczone i oparte na świadomym wyborze, a nie na presji spełnienia kulturowych oczekiwań.