Czym są flawonole i dlaczego są ważne?

Flawonole należą do grupy polifenoli, czyli związków roślinnych o właściwościach przeciwutleniających. Ich charakterystyczną cechą jest cierpki smak, wywołujący w ustach uczucie suchości i ściągania.

Reklama

Dotychczas wykazano, że regularne spożycie produktów bogatych w flawonole może:

  • zmniejszać ryzyko chorób sercowo-naczyniowych,
  • wspierać funkcje poznawcze,
  • poprawiać pamięć,
  • chronić komórki nerwowe przed uszkodzeniem.

Jednocześnie od dawna pozostawała nierozwiązana zagadka: jak flawonole mogą oddziaływać na mózg, skoro tylko niewielka ich część trafia do krwiobiegu?

Nowe spojrzenie: sygnał smakowy jako bodziec dla mózgu

Zespół naukowców z Japonii zaproponował nowe wyjaśnienie. Według ich hipotezy działanie flawonoli może wynikać nie tylko z ich wchłaniania, ale także z pobudzenia receptorów smakowych i przekazywania sygnałów przez nerwy czuciowe bezpośrednio do ośrodkowego układu nerwowego.

W badaniach na modelu zwierzęcym jednorazowe doustne podanie flawonoli:

  • aktywowało obszary mózgu odpowiedzialne za pamięć i regulację cyklu snu i czuwania,
  • zwiększało aktywność współczulnego układu nerwowego (reakcję stresową),
  • nasilało aktywność neuroprzekaźników, takich jak dopamina i noradrenalina,
  • poprawiało zdolności uczenia się oraz zachowania eksploracyjne.

Zaobserwowano również wzrost aktywności enzymów odpowiedzialnych za syntezę i transport noradrenaliny, co wskazuje na wzmocnienie funkcjonowania układu odpowiedzialnego za uwagę i pobudzenie.

Umiarkowany stres, który działa korzystnie

Analizy biochemiczne wykazały podwyższony poziom katecholamin, hormonów wydzielanych w sytuacji stresowej oraz zwiększoną aktywność struktur mózgowych regulujących reakcję stresową.

Co istotne, reakcje te przypominały fizjologiczną odpowiedź organizmu na wysiłek fizyczny. Naukowcy sugerują, że flawonole mogą działać jako łagodny bodziec stresowy, który zwiększa czujność i koncentrację, poprawia funkcje poznawcze oraz wspiera procesy pamięciowe. Tego typu mechanizm wpisuje się w koncepcję tzw. hormetycznego działania stresu, w którym umiarkowane bodźce mobilizują organizm i przynoszą korzyści zdrowotne.

Znaczenie dla praktyki klinicznej i dietetyki

Reklama

Wyniki badań mogą mieć istotne znaczenie dla rozwijającej się dziedziny żywienia sensorycznego, która zakłada projektowanie produktów nie tylko pod kątem wartości odżywczej, ale również:

  • właściwości smakowych,
  • wpływu na układ nerwowy,
  • efektów fizjologicznych,
  • akceptowalności przez konsumentów.

W przyszłości może to doprowadzić do opracowania żywności funkcjonalnej nowej generacji, wspierającej zdrowie mózgu, koncentrację i dobrostan psychiczny.

Gdzie znajdziemy flawonole?

Naturalne źródła flawonoli w diecie to przede wszystkim:

  • kakao i gorzka czekolada,
  • czerwone wino,
  • owoce jagodowe (np. borówki, jeżyny),
  • niektóre herbaty i produkty roślinne.

Choć flawonole charakteryzują się niską biodostępnością, nowe badania wskazują, że ich działanie może wynikać z aktywacji układu nerwowego już na poziomie sensorycznym. Umiarkowane spożycie produktów bogatych w te związki może wspierać funkcje poznawcze i ogólną jakość życia. Należy jednak pamiętać, że wyniki badań eksperymentalnych wymagają dalszego potwierdzenia w badaniach klinicznych z udziałem ludzi.

Źródło: Shibaura Institute of Technology