Czym jest dieta ketogeniczna?
Dieta ketogeniczna charakteryzuje się bardzo wysoką podażą tłuszczu i skrajnie niskim spożyciem węglowodanów. Jej celem jest wprowadzenie organizmu w stan ketozy, w którym głównym źródłem energii stają się ciała ketonowe powstające z tłuszczów, a nie glukoza. Mechanizm ten naśladuje stan głodzenia i jak wykazano wcześniej może ograniczać napady padaczkowe.
W ostatnich latach dieta ta była intensywnie promowana jako skuteczna metoda poprawy parametrów metabolicznych, jednak większość dostępnych badań koncentrowała się na efektach krótkoterminowych.
Badanie długoterminowe – nowe spojrzenie na keto
Zespół badawczy przeprowadził wielomiesięczne badanie na myszach, w którym porównywano cztery modele żywieniowe, w tym klasyczną dietę ketogeniczną. Zwierzęta mogły spożywać pokarm bez ograniczeń przez okres dziewięciu miesięcy lub dłużej. Analizowano m.in. masę ciała, gospodarkę lipidową, poziom glukozy i insuliny, funkcję wątroby oraz aktywność genów w komórkach trzustki.
Korzyść: brak przyrostu masy ciała
Wyniki wykazały, że dieta ketogeniczna skutecznie zapobiegała przybieraniu na wadze w porównaniu z wysokotłuszczową dietą typu zachodniego. Zarówno samce, jak i samice utrzymywały niższą masę ciała, co mogłoby sugerować korzystny wpływ diety keto na kontrolę wagi.
Poważne ryzyko metaboliczne
Pomimo stabilnej masy ciała u zwierząt stosujących dietę ketogeniczną, badacze zaobserwowali rozwój poważnych zaburzeń metabolicznych, często pojawiających się już po kilku dniach od rozpoczęcia diety.
Stłuszczenie wątroby
U samców myszy dieta ketogeniczna prowadziła do znacznego nagromadzenia tłuszczu w wątrobie oraz pogorszenia jej funkcji, objawów typowych dla niealkoholowej stłuszczeniowej choroby wątroby (NAFLD). U samic nie obserwowano tego efektu, co wskazuje na możliwe różnice płciowe wymagające dalszych badań.
Zaburzenia regulacji glikemii
Badanie wykazało również niepokojący paradoks dotyczący kontroli poziomu cukru we krwi. Początkowo myszy na diecie ketogenicznej miały niskie stężenia glukozy i insuliny. Jednak po podaniu nawet niewielkiej ilości węglowodanów dochodziło do gwałtownego i długotrwałego wzrostu poziomu glukozy we krwi.
Przyczyną okazało się upośledzone wydzielanie insuliny przez komórki trzustki, które wykazywały oznaki przewlekłego stresu metabolicznego. Taki mechanizm może zwiększać ryzyko rozwoju zaburzeń gospodarki węglowodanowej.
Czy zmiany są odwracalne?
Istotnym wnioskiem badania jest fakt, że część niekorzystnych zmian w tym zaburzenia regulacji poziomu glukozy ustępowała po zaprzestaniu stosowania diety ketogenicznej. Sugeruje to, że nie wszystkie skutki muszą być trwałe, jednak długotrwałe bezpieczeństwo diety pozostaje kwestią otwartą.
Wnioski kliniczne
Choć wyniki badań na zwierzętach nie zawsze można bezpośrednio przenosić na ludzi, autorzy podkreślają, że długoterminowe skutki diety ketogenicznej mogą być bardziej złożone i potencjalnie niebezpieczne, niż dotąd sądzono.
Eksperci zalecają, aby osoby rozważające dietę ketogeniczną, szczególnie pacjenci z chorobami metabolicznymi, konsultowały się z lekarzem lub dietetykiem klinicznym oraz były objęte regularnym monitoringiem parametrów metabolicznych.
Źródło: University of Utah Health
