Stan przedcukrzycowy: poziom cukru we krwi ważniejszy niż masa ciała? Nowe spojrzenie medycyny na profilaktykę cukrzycy typu 2

Czym jest stan przedcukrzycowy i dlaczego jest groźny?

Stan przedcukrzycowy to zaburzenie metaboliczne charakteryzujące się podwyższonym stężeniem glukozy we krwi, które nie spełnia jeszcze kryteriów rozpoznania cukrzycy. U większości pacjentów przebiega bezobjawowo, co sprawia, że często pozostaje nierozpoznany przez wiele lat. W tym czasie stopniowo narasta insulinooporność, a ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 znacząco wzrasta.

Nieleczony stan przedcukrzycowy jest jednym z najważniejszych czynników prowadzących do cukrzycy typu 2, która wiąże się z wysokim ryzykiem powikłań sercowo-naczyniowych, nerkowych oraz nowotworowych.

Poziom cukru we krwi ważniejszy niż masa ciała?

Dotychczasowe wytyczne kliniczne koncentrowały się głównie na redukcji masy ciała poprzez dietę i aktywność fizyczną. Tymczasem wyniki badania z Tybingi wskazują, że ochrona przed cukrzycą typu 2 może być skuteczna nawet bez utraty kilogramów, o ile uda się przywrócić prawidłowy poziom glukozy we krwi.

W analizie objęto ponad 1100 osób ze stanem przedcukrzycowym. Spośród nich 234 osoby nie schudły w ciągu roku lub nawet przybrały na wadze mimo zmiany stylu życia. U około 22 procent tej grupy doszło jednak do normalizacji glikemii. Wieloletnia obserwacja, trwająca do dziewięciu lat, wykazała, że ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2 było w tej grupie mniejsze o 71 procent. Wynik ten był porównywalny z grupą pacjentów, którzy zmniejszyli ryzyko choroby dzięki redukcji masy ciała.

Tkanka tłuszczowa trzewna a ryzyko cukrzycy

Kluczowym elementem analizy okazało się rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, a nie jej całkowita ilość. Szczególne znaczenie ma tłuszcz trzewny, który otacza narządy jamy brzusznej. Jest on metabolicznie aktywny i wydziela substancje sprzyjające stanom zapalnym oraz zaburzeniom hormonalnym, co prowadzi do insulinooporności.

U pacjentów, u których poziom cukru we krwi wrócił do normy mimo braku redukcji masy ciała, zaobserwowano zmniejszenie udziału tłuszczu trzewnego. To właśnie ta zmiana mogła odpowiadać za poprawę parametrów metabolicznych, nawet przy stabilnej lub wyższej masie ciała.

Zmiana podejścia klinicznego w prewencji cukrzycy typu 2

„Najważniejszym celem w zapobieganiu cukrzycy typu 2 jest normalizacja poziomu glukozy na czczo, a niekoniecznie liczba na wadze” - podkreśla prof. Andreas Birkenfeld, kierownik badania. Eksperci wskazują, że aktywność fizyczna i zbilansowana dieta poprawiają wrażliwość tkanek na insulinę niezależnie od spadku masy ciała. Choć redukcja wagi nadal przynosi korzyści zdrowotne, nie zawsze jest warunkiem skutecznej profilaktyki cukrzycy.

Znaczenie stylu życia w normalizacji glikemii

Nowe dane nie podważają roli zdrowego stylu życia, lecz precyzują jego cele. Regularna aktywność fizyczna oraz odpowiednio dobrana dieta pozostają podstawowymi narzędziami w normalizacji poziomu cukru we krwi i ograniczaniu insulinooporności. Coraz większy nacisk kładzie się jednak na osiągnięcie konkretnych wartości glikemii, a nie wyłącznie na spadek masy ciała.

Wnioski dla praktyki medycznej

Wyniki badania sugerują, że w opiece nad pacjentami ze stanem przedcukrzycowym należy przesunąć punkt ciężkości z samej kontroli masy ciała na aktywną ocenę glikemii oraz rozmieszczenia tkanki tłuszczowej. Remisja stanu przedcukrzycowego, rozumiana jako powrót poziomu cukru we krwi do normy, jest obecnie najskuteczniejszą strategią zapobiegania cukrzycy typu 2 i może być osiągalna także bez znacznej utraty kilogramów.

Źródło: German Center for Diabetes Research (DZD)