Miej pH pod kontrolą!
W gabinecie stomatologa, a nawet reklamach gumy do żucia często słyszymy o prawidłowym pH w jamie ustnej – dlaczego jest ono tak ważne dla zdrowia jamy ustnej? Wskaźnik pH informuje o tym, jakie środowisko panuje wewnątrz naszych ust – kwaśne, neutralne lub też alkaliczne, czyli zasadowe.
– wyjaśnia lek. stom. Monika Stachowicz z Centrum Stomatologii Periodent w Warszawie.
Parę słów o kwasach
Kiedy mówimy o kwaśnym lub niskim pH w ustach, wynosi ono mniej niż 5.5. Jest wiele czynników, które mogą zaburzać prawidłowe pH, np. przyjmowane leki (poprzez suchość jamy ustnej i zmniejszone wydzielanie śliny), choroby, stres czy dieta - jednak zawsze jest to sytuacja niepożądana.
- – mówi ekspert.
Wiosenny detoks dla zębów? Słodź mniej i unikaj kwasów
Co robić, aby uniknąć demineralizacji szkliwa i zapobiec próchnicy? Kluczem jest profilaktyka, nie tylko właściwa higiena jamy ustnej oraz przeglądy u stomatologa, ale również odpowiednia dieta. Ma to znaczenie również u dzieci, których szkliwo jest słabiej zmineralizowane i bardziej podatne na ubytki.
Bakterie żywią się cukrami powszechnie występującymi w żywności: m.in. sacharozą, glukozą, fruktozą, laktozą i skrobią. Produkty najbardziej bogate w cukry to słodycze, słodzone napoje gazowane i soki, słodkie wypieki, ale też makarony, białe pieczywo i ryż, białko zwierzęce, słone przekąski typu chipsy, krakersy, a nawet owoce czy mleko. Bakterie żywiąc się cukrem zaczynają produkować kwas mlekowy, który wytrawia tkanki twarde zęba i tworzy na nich ubytki próchnicze.
– wyjaśnia stomatolog.
Równie ważne jest ograniczenie produktów o kwasowym pH, które osłabiają szkliwo. Ze swojego jadłospisu warto wyeliminować napoje gazowane, izotoniczne i energetyzujące. Uważajmy na produkty z kofeiną np. kawę, ponieważ zakwaszają pH. Napoje typu cola mimo słodkiego smaku również silnie zakwaszają środowisko jamy ustnej (ich pH jest zbliżone do pH kwasu żołądkowego!).
Gdy pijemy kawę, zamiast słodkiej śmietanki, dodawajmy mleko, które zawiera mniej cukru. Problematyczne są również używki: alkohol i nikotyna.
– wyjaśnia ekspert.
Po posiłku lub kwaśnym napoju, żujmy gumę z ksylitolem, co pobudza produkcję śliny, nawilża błony śluzowe oraz redukuje wpływ kwasów. Z tego samego powodu pijmy duże ilości wody (pH 7). Gdy nie potrafimy odmówić sobie lampki wina czy ćwiartki pizzy, które sprzyjają kwasowości, posiłek zakończmy porcją miękkiego sera (np. Camembert o pH 7.5), który neutralizuje niskie pH.
Przykłady produktów o kwaśnym pH: cukier i zawierające go produkty, sól rafinowana i jodowana, miód, napoje gazowane, alkohol, szczególnie wysokoprocentowy, ale też np. wino, piwo, cydr, żurawina, agrest, kiwi, ananasy, suszone owoce, soki owocowe, kakao, czekolada, czarna herbata, mięso np. wołowina, wieprzowina, wędliny, chleb, orzechy, sztuczne słodziki, makaron, ryż, jaja, kefir, słodzone jogurty, sery żółte, ryby, ketchup, majonez, pikle, ciecierzyca, soja, sos sojowy, sos pomidorowy, tłuszcze nasycone, olej roślinny, przetworzona żywność. Nie jedzmy w ich nadmiarze, ale aby uzyskać równowagę kwasowo-zasadową komponujmy z produktami alkalizującymi.
Uważaj na cytryny!
To, czy pokarm jest alkaliczny, ma związek z tym jak metabolizuje się w organizmie, a nie z jego składem. Dla przykładu, choć cytryny same w sobie są kwaśne, to paradoksalnie mają działanie silnie alkalizujące, podobnie jak limonki czy ocet jabłkowy. Te cierpkie w smaku owoce regulują pH i odkwaszają organizm, dlatego warto popijać w ciągu dnia chłodną wodę z plastrem cytryny czy dodawać sok z cytrusów do wiosennych smoothies czy koktajli. Zyska nie tylko nasza sylwetka, bo podkręcimy metabolizm, ale również zdrowie jamy ustnej i zdrowie ogólne (cytryny są dobrym źródłem witaminy C, która m.in. zmniejsza ryzyko schorzeń dziąseł, oczyszczają wątrobę, usprawniają perystaltykę jelit, usuwają toksyny z organizmu, a ich związki posiadają właściwości antynowotworowe). Przy spożyciu cytryn warto jednak uważać i trzymać się złotej zasady.
– ostrzega dr Stachowicz.
Dieta dobra dla zębów i… sylwetki
Czym „karmić” zęby, aby kontrolować poziom pH? Warto ograniczyć silnie kwasowe produkty, szczególnie jeśli to tzw. puste kalorie bez właściwości odżywczych (np. słodycze, fast food, mocny alkohol). Jeśli nie chcemy z nich rezygnować – zbalansujmy je żywnością alkaliczną (pH powyżej 7), aby zachować neutralne pH wynoszące 7. Alkaliczność w jamie ustnej określa zdolność panującego tam środowiska do neutralizowania kwaśnych substancji. Dzięki temu przywrócimy balans „dobrych” i „złych” bakterii w jamie ustnej.
Żywność alkaliczna opiera się głównie na świeżych warzywach i owocach. Elementem takiej diety będą chrupiące warzywa korzeniowe takie jak rzodkiewki, marchew, pietruszka, seler, buraki, rzepa, chrzan i brukiew. Nie dość, że warzywa te są szczególnie aktywne w zobojętnianiu kwasów w organizmie, to zawierają również niezbędne dla zdrowia jamy ustnej minerały i witaminy. Do jadłospisu włączmy również zielone warzywa liściaste. Są bogate w przeciwutleniacze, minerały, błonnik, co czyni je cenny orężem w profilaktyce próchnicy. Wybierz te najzdrowsze i najbardziej alkaliczne: jarmuż, szpinak, brokuły, brukselkę, sałatę, natkę pietruszki, botwinę, roszponkę, kapustę, cykorię.
Cennym składnikiem jest czosnek dodawany do codziennych posiłków. – – wyjaśnia stomatolog.
Przykłady produktów o zasadowym pH: koperek, kukurydza, kalafior, ogórki, cebula, szczypiorek, por, groszek, groch, dynia, szparagi, bataty, czerwona kapusta, karczochy, cukinia, kabaczki, zielona fasola, pomidor, arbuz, melon, banany, jagody, wiśnie, mango, awokado, kokos, grejpfrut, granat, rabarbar, woda, soki warzywne, zielona herbata, herbaty ziołowe, yerba mate, soczewica, komosa ryżowa, pieprz Cayenne, daktyle, figi, słonecznik, oliwa z oliwek, migdały, kasza gryczana, kasza jaglana, maślanka, kminek, nasiona kopru włoskiego, nasiona sezamu, hummus, pasta tahini, sól morska i himalajska, stewia, ksylitol.
- – mówi dr Stachowicz.
