Od 2016 roku na Wydziale Farmaceutycznym Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego badane są nielegalne i sfałszowane produkty lecznicze zabezpieczone przez organy ścigania. Z przebadanych dotychczas w WUM produktów ponad 41 proc. zawierało steroidy anaboliczno-androgenne, a ponad 24 proc. inhibitory fosfodiesterazy stosowane w zaburzeniach erekcji.
Jakie leki są najczęściej fałszowane?
Część przebadanych przez WUM produktów nie miała żadnej substancji czynnej, ewentualnie tańsze zamienniki. - – powiedział prof. Zbigniew Fijałek z Zakładu Farmacji Kryminalistycznej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
Fałszerze podrabiają również leki mające wspomagać odchudzanie. - – dodał.
Trzecią grupa najczęściej fałszowanych leków są sterydy anaboliczne i produkty związane z dopingiem. - – wyjaśnił prof. Fijałek.
Ekspert Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego zwrócił uwagę, że odróżnienie fałszywych leków od tych oryginalnych staje się coraz trudniejsze.
Jak odróżnić sfałszowany lek od oryginalnego?
- – podkreślił.
Dodał, że przestępczość farmaceutyczna nabiera wymiaru międzynarodowego, dlatego w jej zwalczanie konieczne jest zaangażowanie wielu służb, instytucji i śledczych z wielu krajów.
W roku 2021, w ramach wspólnej operacji CBŚP, żandarmerii francuskiej, włoskich Carrabinieri i tamtejszej służby celnej, rozpracowano grupę składającej się z obywateli Polski, Francji i Włoch. Działania koordynował Europejski Urząd ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych (OLAF).
Zatrzymano 13 osób, a w trakcie przeszukań policjanci przejęli komponenty służące do produkcji leków, setki tysięcy podrobionych opakowań, ulotki informacyjne, substancje czynne oraz gotowe produkty lecznicze, o łącznej wartości co najmniej 25 milionów złotych. Zabezpieczono m.in. leki onkologiczne, psychotropowe, anaboliki i środki na potencję, 15 kg substancji czynnej, a także inne półfabrykaty służące do wytwarzania produktów leczniczych.
W lutym br. CBŚP, we współpracy z OLAF-em rozbiło grupę przestępczą z Poznania. Zatrzymano 34 osoby. Zabezpieczone setki tysięcy produktów leczniczych o szerokim spektrum działania, głównie anabolicznym i na potencję, a także inne półfabrykaty służące do ich produkcji. Łączna czarnorynkowa wartość zabezpieczonych substancji to co najmniej 40 mln złotych.
Jak wygląda produkcja sfałszowanych leków?
– powiedział prof. Fijałek.
Fałszywe leki trafiają do obiegu przede wszystkim poprzez internetowe pseudo-apteki. Preparaty można tam kupić bez recepty, co zachęca wiele osób do skorzystania z oferty.
wskazał.
Dlatego wprowadzane są rozwiązania, które mają pomóc w rozróżnieniu prawdziwych aptek od fałszywych. W 2014 roku Komisja Europejska wprowadziła wspólne logo, które ma umożliwić identyfikację aptek, które legalnie sprzedają leki w sieci. Logo, które powinno znajdować się na stronie internetowej sprzedawcy, to biały krzyżyk z czterema paskami w tle: trzy są w odcieniach zieleni, jeden jest szary. W lewej części umieszczona jest flaga państwa, w którym apteka ma swoją siedzibę.
Kliknięcie logo odsyła do strony krajowego organu regulacyjnego, na której znajduje się lista wszystkich legalnie działających internetowych aptek oraz podmiotów posiadających zezwolenie na sprzedaż leków.
– zaznaczył profesor.
Dodał, że według szacunków organizacji międzynarodowych, światowe przychody przestępców z tytułu produkcji nielegalnych leków mogą wynosić nawet 150 mld dolarów. Natomiast WHO podaje, że około 10 proc. wszystkich leków na świecie może być sfałszowane.
- – powiedział.
– wskazał.
Z kolei dwa najnowsze raporty EMCDDA (Europejskie Centrum Monitorowania Narkotyków i Narkomanii) wskazują, że w związku z pandemią i wojną zdecydowanie wzrosła tam liczba zażywanych leków psychotropowych i psychoaktywnych, co może stanowić dodatkowe niebezpieczeństwo i pojawienie się w obiegu nielegalnie podrobionych preparatów.
Ile osób umiera z powodu zażycia sfałszowanych leków?
– powiedział ekspert Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
Prof. Fijałek zaznaczył, że potężne zużycie środków przeciwbólowych w Ameryce Północnej wzięło się z przestępczej działalności firm farmaceutycznych. Przede wszystkim Purdue Pharma, która wprowadziła na rynek w 1996 roku nowy lek opioidowy. - – zaznaczył.
Z danych amerykańskiej rządowej agencji CDC () wynika, że w latach 1999-2020 z powodu przedawkowania dowolnego opioidu, w tym na receptę i pochodzących z nielegalnych źródeł, zmarło ponad 564 tys. osób. Liczba zgonów spowodowanych przedawkowaniem opioidów w ciągu dwudziestu lat wzrosła tamo 1886 proc.
