Badaczka wyodrębniła profile optymizmu w oparciu o wyniki pomiarów cech stanowiących jego główne elementy takie jak nastawienie na osiągnięcia, nieostrożność, pozytywne myślenie i otwartość. W wyniku przeprowadzonych badań doktor Agnieszka Czerw określiła 5 profili optymizmu takich jak: Optymista Ostrożny, Optymista Globalny, Optymista Umiarkowany, Ryzykant i Pesymista. Dane, na podstawie których sformułowała wnioski o zróżnicowaniu rodzaju optymizmu pochodziły z badania kwestionariuszem postaw optymistycznych, przeprowadzonym w latach 2005-2015 na próbie 766 osób w wieku od 18 do 87 lat.
Następnie badaczka sprawdziła, w jaki sposób przedstawiciele poszczególnych profilów postrzegają jakość swojego życia. Badanie zależności między danym profilem optymizmu, a jakością życia przeprowadzono na grupie 106 osób.
Pesymiści
Grupę uczestników z najniższymi wynikami we wszystkich aspektach optymizmu określa profil Pesymisty. Osoby, które znalazły się w tej grupie nie oczekiwały niczego dobrego w przyszłości i nie miały poczucia sprawczości. Nie podejmowały żadnego wysiłku na rzecz osiągnięcia założonych celów i unikały ryzyka. Mimo, że spadek optymizmu jest skorelowany z wiekiem, w gronie pesymistów znalazły się nie tylko najstarsze osoby w grupie (średnia wieku była w tej grupie wyraźnie najwyższa). Jednak ponad 50 proc. reprezentantów tej grupy stanowili także najmłodsi uczestnicy badania w wieku od 19 do 25 lat.
Taki rozkład wieku wśród pesymistów potwierdza wcześniejsze wyniki badań nad związkiem wieku z optymizmem. W swojej książce „Optymizm – perspektywa psychologiczna” wydanej w 2010 roku autorka pokazała, że poziom optymizmu rośnie wraz z wiekiem i najwyższy poziom osiąga około 35. roku życia. Potem znowu zaczyna się obniżać. Najmniej optymistyczni są młodzi dorośli i osoby starsze. Poziom satysfakcji z życia był w tej grupie również najniższy.
Ryzykanci
Ryzykantów wyróżniały najwyższe wyniki w zakresie wymiaru nieostrożności. To osoby, których postawę życiową cechuje niefrasobliwość w stosunku do rzeczywistości. Charakteryzuje ich skłonność do podejmowania ryzyka dla samego ryzyka, bez związku z pragnieniem wzbogacania własnych doświadczeń. Przedstawiciele tej grupy częściej podejmują ryzykowne działania i nie chronią się przed jego konsekwencjami.
Co ciekawe, tendencji do ryzyka nie towarzyszyła otwartość poznawcza i optymistyczne myślenie na temat własnej przyszłości. Badani nie mieli pozytywnych przekonań odnośnie sprzyjającego im losu i możliwości kreowania własnej przyszłości. Poziom optymizmu, a zarazem satysfakcji z życia był w tej grupie umiarkowany, co prawdopodobnie wiąże się z częstym przeżywaniem przyjemności wynikającej z dreszczyku emocji w sytuacjach ryzykownych.
Optymiści
Optymiści Umiarkowani to uczestnicy badania, którzy otrzymali umiarkowane wyniki w każdej kategorii optymizmu. Jedynie rezultaty dotyczące otwartości są wyraźnie niższe w porównaniu do wyników osiąganych przez pozostałą grupę badanych. Grupę umiarkowanych optymistów wyróżnia niechętny stosunek do różnego rodzaju nowości.
Optymiści Globalni to osoby, które uzyskały wysokie wyniki w każdym wymiarze optymizmu. Ich optymizm opiera się zarówno na nadziei, że sprawy będą się dobrze układały niezależnie od podejmowanych przez nich działań, jak i na poczuciu własnej skuteczności, które umożliwia im realizację założonych celów. Te przekonania są wspierane przez tendencję do podejmowania ryzykowanych działań, ponieważ konfrontacja z nowymi sytuacjami sprawia reprezentantom tej grupy dużą przyjemność.
Optymiści Ostrożni to grupa, która uzyskała najwyższe wyniki w skali ogólnego optymizmu. Cechą charakterystyczną tej grupy jest niższy wynik w wymiarze nieuważności. Ostrożni optymiści mają pozytywne nastawienie wobec przyszłości, ale unikają ryzyka.
O ile można byłoby przypuszczać, że globalni optymiści będą grupą najlepiej oceniającą jakość swojego życia, a pesymiści najgorzej, o tyle wysoki poziom zadowolenia z życia u ostrożnych optymistów był pewnym zaskoczeniem. W grupie średniego zadowolenia z życia uplasowali się ryzykanci i umiarkowani optymiści, którzy reprezentują przeciętny poziom optymizm.
Wnioski z badania
Jednym z ważniejszych praktycznych wniosków z tego badania jest konkluzja, że optymizm może, ale nie musi, wiązać się z tendencją do podejmowania ryzyka, a typowi ryzykanci wcale nie mają generalnie wysokiego poziomu optymizmu. Zaprzecza to powszechnemu przekonaniu, że każdy optymista jest nierozsądny i łatwo podejmuje ryzykowne, nieprzemyślane decyzje.
– przyznaje doktor Agnieszka Czerw.
