Obecnie znamy trzy główne typy wirusów grypy:
- Typ A – atakuje zarówno ptaki, jak i ssaki, w tym ludzi.
- Typ B – dotyczy tylko ssaków, głównie ludzi.
- Typ C – atakuje ssaki, w tym ludzi i świnie.
Niektóre podtypy wirusów HPAI, jak A(H5N1), A(H5N6) czy A(H7N9), mogą powodować ciężkie zachorowania u ludzi, osiągając śmiertelność nawet do 50%.
Grypa ptaków u ludzi – przypadki i transmisja
Do zakażeń ludzi wirusami grypy ptaków dochodzi rzadko i głównie w Azji, Afryce oraz od 2023 roku również w Ameryce Południowej. Od 2003 roku odnotowano mniej niż 1000 przypadków zakażeń ludzi wirusem H5N1. Wszystkie te przypadki związane były z bezpośrednim kontaktem z zakażonym ptactwem lub ich wydzielinami. Do tej pory w Europie, mimo licznych przypadków grypy ptaków u drobiu i dzikich ptaków, nie stwierdzono objawowych zakażeń u ludzi. Także w Polsce latem 2023 roku, mimo kontaktów ludzi z chorymi kotami, nie odnotowano przypadków zakażeń u człowieka.
Jak człowiek może zarazić się wirusem grypy ptaków?
Do zakażenia może dojść w wyniku:
- bliskiego kontaktu z żywymi lub martwymi zakażonymi ptakami,
- kontaktów z wydzielinami i wydalinami ptaków, np. podczas uboju, utylizacji tusz, czy czyszczenia pomieszczeń gospodarskich,
- spożywania surowego mięsa drobiowego pozyskanego poza kontrolą weterynaryjną.
Nie odnotowano przypadków zakażeń drogą pokarmową ani transmisji wirusa z człowieka na człowieka.
Objawy grypy ptaków u ludzi
Zakażenie wirusem ptasiej grypy u ludzi wywołuje objawy podobne do grypy sezonowej:
- gorączka lub stan podgorączkowy,
- bóle głowy, mięśni, stawów,
- kaszel, ból gardła, duszność,
- zapalenie spojówek,
- biegunka,
- objawy neurologiczne.
Wirusy grypy ptaków a zmiany genetyczne
Wirusy grypy ptaków, krążące w Europie, są dobrze dostosowane do organizmów ptasich. Jednak w ostatnich latach naukowcy obserwują mutacje, które mogą zwiększać ryzyko transmisji na ludzi. Zakażenia wirusem H5N1 stwierdzono m.in. u dzikich ssaków, takich jak foki, lisy, wydry, a także u zwierząt hodowlanych i domowych, w tym kotów w Polsce w 2023 roku.
Ryzyko dla ludzi
Międzynarodowe organizacje, takie jak ECDC, WHO i CDC, oceniają ryzyko zakażenia wirusem grypy ptaków jako niskie dla ogólnej populacji. Osoby mające zawodowy kontakt z ptactwem, np. hodowcy czy weterynarze, są narażone na umiarkowane ryzyko zakażenia.
Zalecenia dla osób mających kontakt z ptakami i podróżujących
Osoby mające kontakt z ptactwem lub podróżujące do regionów, gdzie występuje grypa ptaków u ludzi, powinny przestrzegać kilku zasad:
- Unikać bezpośredniego kontaktu z chorym lub martwym ptactwem.
- Zachowywać higienę, myć ręce po kontakcie ze zwierzętami.
- Spożywać tylko mięso poddane właściwej obróbce termicznej.
- Osoby zawodowo narażone powinny stosować odpowiednie środki ochrony osobistej, jak maski FFP3 i rękawice.
- Szczepić się co roku przeciwko grypie sezonowej, co może zmniejszyć ryzyko zakażenia.
