Z pozoru zęby mają prostą budowę, wyglądają jak kość nieosłonięta tkanką – twarda, zbita, jednorodna masa. Nic bardziej mylnego. Zęby nie tylko są ciekawą strukturą, a w dodatku niepozbawioną życia. Wewnątrz znajduje się miazga, która jest bogato unaczyniona i unerwiona. To ona odżywia ząb i zaopatruje w niezbędne składniki odżywcze. Ona też odpowiada za wrażenia bólowe, dlatego właśnie jest osłonięta szkliwem - najtwardszą tkanką w ludzkim organizmie. Szkliwo składa się w 95% ze związków nieorganicznych – kryształów wapnia i fosforu, do tego niewielkie ilości sodu, magnezu i potasu. Reszta to związki organiczne i woda. Gdy równowaga tych składników zostanie zachwiana, mogą pojawić się białe przebarwienia.
Za dużo fluoru
Białe plamki czy pasma na zębach mogą mieć kilka przyczyn. Jedną z nich są niedobory, a inną nadpodaż pewnych pierwiastków. Jeżeli plamki pojawiły się już w wieku dziecięcym i mamy je od dawna, to z dużym prawdopodobieństwem jest to fluoroza.
- – tłumaczy lek. stom. Monika Stachowicz z Centrum Leczenia i Profilaktyki Paradontozy Periodent w Warszawie.
Fluoroza nie wiąże się z osłabieniem szkliwa, plamki są jedynie mankamentem estetycznym. Przebarwienia mogą mieć różne odcienie - od perlistych, kredowo-białych o zmniejszonej przezierności, aż po brunatne.
Leczenie
Plamki wskutek fluorozy mają charakter trwały. Można spróbować wyrównać koloryt zębów stosując mikroabrazję, czyli starcie mikroskopijnej warstwy szkliwa za pomocą specjalnych dentystycznych past i narzędzi polerskich. Dodatkowo, redukcję widoczności plamek można uzyskać wykonując zabiegi wybielania zębów za pomocą lasera lub nakładek do domowego stosowania. Gdy jednak efekt nie jest zadowalający, a dotknięte fluorozą zęby znajdują się w strefie estetycznej (od jedynki do czwórki), można zastosować licówki ceramiczne.
Za mało wapnia
Inny powód wiąże się z niedoborem pierwiastka równie ważnego dla zdrowia szkliwa, a mianowicie wapnia. Jeżeli zauważamy u siebie białe przebarwienia na zębach, których wcześniej nie było, pojawiły się nagle, to możemy podejrzewać odwapnienie szkliwa.
- – wyjaśnia stomatolog.
Podczas rutynowych kontroli w czasie leczenia ortodontycznego stomatolog na pewno dostrzeże nieprawidłowy odcień szkliwa i zaleci odpowiednie postępowanie.
Leczenie
Ubytek wapnia w szkliwie może być spowodowany zarówno procesami próchnicowymi, dietą bogatą w kwasy, a nawet refluksem. Ważne jest określenie przyczyny i zmiana nawyków. Na początku zaleca się używanie past do domowej fluoryzacji lub fluoryzację w gabinecie. Duże ubytki można borować i odbudować za pomocą kompozytu stomatologicznego. Jest jeszcze jedno rozwiązanie, które pomoże w walce z nieestetycznymi smugami – infiltracja żywicą. Zabieg jest bezbolesny i nieinwazyjny. Miejscowo na powierzchnię szkliwa nakłada się preparat ze specjalnej żywicy, która wnika w szkliwo i zębinę, trwale chroniąc je przed dalszą erozją.
Wszystko w normie, a szkliwo znika
Kolejną przyczyną przebarwień zębów o podobnym charakterze, czyli mleczno-białych, żółtawych lub nawet brunatnych jest hipoplazja szkliwa. Hipoplazja to inaczej niedorozwój. Dochodzi do niego, gdy z powodu błędów dietetycznych lub chorób układu pokarmowego organizm nie otrzymuje wystarczającej ilości składników odżywczych, m.in. witaminy A, D, K i C oraz minerałów: wapnia, fluoru lub magnezu. Te niedobory mogą być również efektem chorób przebiegających z wysoką gorączką, chorób zakaźnych w wieku dziecięcym i wystąpić jako skutki uboczne stosowania niektórych leków. Niedorozwój szkliwa to również sygnał do badania pod kątem celiakii.
- – wyjaśnia dr Stachowicz.
Leczenie
Regularna higiena za pomocą pasty z fluorem, szczoteczki o miękkim włosiu, nitki dentystycznej i płukanki to codzienne minimum. W gabinecie stomatologa możliwy jest zabieg lakowania bruzd oraz fluoryzacji, które zabezpieczą zęby. Ważna jest również obserwacja rozwoju zgryzu u malucha. Gdy posiada wadę zgryzu i jego wiek już na to pozwala, konieczne jest leczenie ortodontyczne. Nierówne i stłoczone zęby trudniej dokładnie oczyścić, a stąd prosta droga do rozwoju próchnicy.
