Na raka zachoruje co piąta osoba na świecie
4 lutego obchodzony jest Światowy Dzień Walki z Rakiem. Z tej okazji agencja Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) zajmująca się nowotworami, czyli Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC), opublikowała najnowsze szacunki dotyczące globalnego obciążenia tymi chorobami.
Szacuje się, że w 2022 r. odnotowano 20 mln nowych przypadków raka i 9,7 mln zgonów. Szacunkowa liczba osób, które przeżyły w ciągu pięciu lat od zdiagnozowania raka (to jeden ze wskaźników mówiących o stopniu groźności raka, ale także o poziomie leczenia) wyniosła 53,5 mln. Wg prognoz WHO jedna na pięć osób w ciągu swojego życia zachoruje na nowotwór. Umiera z tego powodu jeden na 9 mężczyzn i jedna na 12 kobiet.
Te nowotwory zabijają najczęściej
Wg danych Globalnego Obserwatorium Raka IARC 10 rodzajów nowotworów odpowiadało za około dwie trzecie nowych przypadków i zgonów na całym świecie w 2022 r. Dane obejmują 185 krajów i 36 nowotworów.
Najczęściej na świecie występuje rak płuc. W 2022 r. wykryto 2,5 mln nowych przypadków, co stanowiło 12,4 proc. wszystkich nowych zachorowań. Na drugim miejscu znalazł się rak piersi u kobiet (2,3 mln przypadków, 11,6 proc.), następnie rak jelita grubego (1,9 mln przypadków, 9,6 proc.), rak prostaty (1,5 mln przypadków, 7,3 proc.) i rak żołądka (970 tys. przypadków, 4,9 proc.).
Rak płuc był też główną przyczyną zgonów z powodu nowotworów. Zmarło 1,8 mln osób, co stanowi 18,7 proc. wszystkich zgonów z tego powodu. Na drugim miejscu znalazł się rak jelita grubego (900 tys. zgonów, 9,3 proc.), na trzecim - rak wątroby (760 tys. zgonów, 7,8 proc.). Pierwszą piątkę uzupełniają rak piersi (670 tys. ofiar śmiertelnych, 6,9 proc.) i raka żołądka (660 tys. i 6,8 proc.). Powrót raka płuc na pierwsze miejsce w tych zestawieniach jest prawdopodobnie związane z nie zmniejszającym się odsetkiem osób palących tytoń w Azji.
Czołówka najbardziej śmiercionośnych nowotworów jest różna dla kobiet i mężczyzn.
W przypadku kobiet najczęściej diagnozowanym nowotworem i najczęstszą przyczyną zgonów był rak piersi. Ten nowotwór okazał się liderem tego zestawienia w aż 157 z 185 krajów. Kolejne miejsca - zarówno pod względem wykrywalności, jak i ofiar śmiertelnych - zajęły rak płuc i rak jelita grubego.
Jeśli chodzi o mężczyzn, to liderem w wykrywalności i śmiertelności był rak płuc. Pod względem częstości występowania na dalszych miejscach znalazły się rak prostaty i jelita grubego, natomiast w zestawieniu zgonów drugie i trzecie miejsce zajęły rak wątroby i rak jelita grubego.
Jak zaznacza WHO, rak szyjki macicy był ósmym najczęściej występującym nowotworem (661 044 nowych przypadków) na świecie i dziewiątą najczęstszą przyczyną zgonów (348 186 ofiar śmiertelnych), jednak jego występowanie różni w różnych obszarach. Jest najczęstszym nowotworem u kobiet w 25 krajach, głównie leżących w Afryce Subsaharyjskiej.
35 mln ofiar raka w 2050 r.
Światowa Organizacja przedstawia też prognozy dotyczące nowotworów. Szacuje się, że 2050 r. będzie się wykrywało ponad 35 mln nowych przypadków, co stanowi wzrost o 77 proc. w porównaniu z szacowanymi 20 mln przypadków w 2022 r.
Gwałtownie rosnące globalne obciążenie nowotworami wynika ze starzenia się i wzrostu populacji, jak również z narażania na najpoważniejsze czynniki ryzyka, wynikające z rozwoju społeczno-gospodarczego. To palenie tytoniu, spożywanie alkoholu, coraz poważniejsza otyłość oraz zanieczyszczenie powietrza.
Największy bezwzględny wzrost zachorowalności będzie występował w krajach o wysokim Wskaźniku Rozwoju Społecznego (Human Development Index – HDI). Przewiduje się, że w 2050 r. w tych państwach zostanie wykrytych 4,8 mln więcej nowych przypadków w porównaniu z danymi z 2022 r.
Jednak proporcjonalny wzrost zapadalności będzie najbardziej widoczny w krajach o niskim HDI (wzrost o 142 proc.) i średnim HDI (99 proc.). Przewiduje się, że w 2050 r. śmiertelność z powodu nowotworów w tych krajach niemal się podwoi.
– Ci, którzy mają najmniejsze zasoby, aby uporać się z obciążeniem u siebie, poniosą największy ciężar globalnego obciążenia nowotworami – mówi dr Freddie Bray, dyrektor Oddziału Nadzoru Raka w IARC.
– Pomimo postępu, jaki nastąpił we wczesnym wykrywaniu nowotworów oraz leczeniu i opiece nad pacjentami chorymi na raka, istnieją znaczne różnice w wynikach leczenia raka nie tylko między regionami świata o wysokich i niskich dochodach, ale także w obrębie poszczególnych krajów. To, gdzie ktoś mieszka, nie powinno determinować tego, jak długo żyje. Istnieją narzędzia umożliwiające rządom nadanie priorytetu opiece onkologicznej i zapewniające każdemu dostęp do niedrogich usług wysokiej jakości. To nie jest tylko kwestia zasobów, ale kwestia woli politycznej – dodaje dr Cary Adams, szef UICC – Unii na rzecz Międzynarodowej Kontroli Raka.
Nierówność w zakresie profilaktyki raka
Raport WHO oparty na badaniach przeprowadzonych w 115 krajach, mówi też, że większość krajów nie finansuje odpowiednio priorytetowych usług onkologicznych i opieki paliatywnej w ramach powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego. Tylko 39 proc. państw uwzględniło podstawy leczenia raka w ramach finansowanych podstawowych usług zdrowotnych dla wszystkich obywateli. Z kolei jedynie 28 proc. krajów objęło dodatkową ochroną osoby wymagające opieki paliatywnej, obejmującej m.in. uśmierzanie bólu.
Dane pokazują też "uderzające nierówności w obciążeniu nowotworami w zależności od rozwoju społecznego". Dotyczy to szczególnie raka piersi. W krajach o bardzo wysokim wskaźniku HDI rak piersi jest diagnozowany u jednej na 12 kobiet, umrze jedna na 71. Natomiast krajach o niskim HDI diagnozowany jest jednej na 27 kobiet, ale współczynnik zgonów wynosi 1 na 48.
– U kobiet w krajach o niższym HDI ryzyko raka piersi jest o 50 proc. mniejsze niż u kobiet w krajach o wysokim HDI, a mimo to ryzyko śmierci z powodu tej choroby jest u nich znacznie wyższe z powodu późnej diagnozy i niewystarczającego dostępu do wysokiej jakości leczenia – wyjaśnia Dr Isabelle Soerjomataram, zastępca kierownika Oddziału Nadzoru Nowotworów w IARC.
Badanie przeprowadzone przez WHO ujawniło również poważne nierówności w zakresie usług onkologicznych. Prawdopodobieństwo uwzględnienia usług związanych z rakiem płuc w pakiecie usług publicznych w krajach o wysokich dochodach było 4–7 razy większe niż w krajach o niższych dochodach.
– Nowe globalne badanie WHO rzuca światło na główne nierówności i brak ochrony finansowej przed nowotworami na całym świecie, populacje w krajach o niższych dochodach, nie mają dostępu do podstawowych usług leczenia raka – powiedziała dr Bente Mikkelsen, dyrektor Departamentu ds. Chorób Niezakaźnych w WHO.
W mediach od początku wieku. Pisał na różne tematy (od sportu po film), ale od kilku lat zajmuje się tym najważniejszym, czyli zdrowiem. Lubi wszelkie liczby, pracować na podstawie weryfikowalnych danych, zwłaszcza dotyczących zjawisk chorobowych. W dziennik.pl od września 2023 roku. Zdobywca III (za rok 2021) i IV (za rok 2022) nagrody w konkursie "Dziennikarz Medyczny Roku" w kategorii Internet. Prywatnie lubi rzeczy na literę k – koty (ma cztery), kuchnię, kino, książki i kawę.