Na świecie z tą dolegliwością boryka się około 60 milionów ludzi, w tym 4 procent dorosłych i 6 procent dzieci. W naszym kraju liczbę jąkających ocenia się około 500 tysięcy. W grupie dzieci przeważają chłopcy - na dziesięć osób jąkających jest dziewięciu chłopców i jedna dziewczynka. Blisko 65 procent najmłodszych wyrasta z jąkania przed ukończeniem 4 lat, bez żadnego leczenia.
Obchody Światowego Dnia Osób Jąkających się w Polsce mają różnorodną formą. Organizowane są akcje informacyjne, konsultacje medyczne, promocje w mediach, a także zjazdy osób mających problemy z mówieniem.
Jąkanie najczęściej objawia się przez powtarzanie lub przeciąganie dźwięków, głosek, sylab, słów, a także występowanie przerw, kiedy nie są wydawane żadne dźwięki. Często występuje również wypowiadanie dodatkowych słów lub dźwięków, które mają ułatwić rozpoczęcie wypowiedzi, a także zamienianie trudnych słów na takie, które można wyartykułować bez zająknięcia.
Dolegliwości mogą towarzyszyć współruchy oczu, nóg lub innych części ciała, oraz dające się zaobserwować napięcia mięśniowe twarzy, szyi lub klatki piersiowej. Często zauważalny jest również brak kontaktu wzrokowego. Jąkanie nasila się zależnie od sytuacji, ma naturę falową.
Zaburzenia płynności mowy uniemożliwiają wykonywanie wielu zawodów, między innymi nauczyciela, prezentera, lektora, skutecznie utrudniają pracę wymagającą używania telefonu, spotkań z ludźmi, handlu towarami. Osoby jąkające się często wybierają zawód niezwiązany z nadmierną komunikacją.
Przyczyny tej dysfunkcji są złożone i nie do końca jeszcze zbadane. Jąkanie może być spowodowane między innymi nieprawidłową koordynacją ruchową mięśni oddechowych, fonacyjnych, mimicznych, bądź też rozpraszaniem uwagi, zaburzeniami nerwowymi, a także uszkodzeniami ośrodków mowy w mózgu.
Jąkanie jest możliwe do wyleczenia. Według ekspertów, do najbardziej skutecznych metod pozwalających pozbyć się tej przypadłości należą hipnoza oraz nauka tak zwanej nowej mowy. Hipnoza w bardzo krótkim czasie pozwala jąkającym płynnie się wysławiać. Ma jednak tę wadę, że jej efekty utrzymują się jedynie przez 2-3 miesiące.
Znacznie bardziej skomplikowana jest terapia nowej mowy, której efekty utrzymują się przez wiele lat. Proces trwa kilka miesięcy. Główna trudność polega na tym, że trzeba na nowo opanować czynności wydychania dźwięku, sylab i całych zdań.
Światowy Dzień Osób Jąkających się został ustanowiony w 1998 roku, na V Światowym Kongresie Osób Jąkających się w Johannesburgu, w RPA.
