Dbaj o higienę całej jamy ustnej, nie tylko o protezę!
Najważniejszą zasadą dla posiadaczy protezy jest ich właściwa higiena i pielęgnacja. W przypadku protezy ruchomej należy pamiętać o tym, by codziennie, a najlepiej po każdym posiłku, dbać o jej czystość. Najpierw zdejmujemy protezę i szczotkujemy zęby własne – w przypadku noszenia protezy częściowej. Posiadanie uzupełnienia nie zwalnia nas z tego obowiązku.
-- mówi lek. stom. Monika Stachowicz z Centrum Periodent w Warszawie.
Używaj odpowiedniej szczoteczki oraz produktów dedykowanych pacjentom z protezą
Fakt, że proteza to nie naturalne zęby, nie oznacza, że nie wymaga ona regularnego czyszczenia. To zapobiega powstawaniu przebarwień, gromadzeniu się osadów, płytki nazębnej i resztek pokarmowych, a przede wszystkim namnażaniu bakterii i powstawaniu nieprzyjemnego zapachu w jamie ustnej.
Jest to tym bardziej niezbędne, że akryl, najpopularniejsze tworzywo, z którego wykonywane są protezy, ma porowatą strukturę. Co to oznacza? Taka powierzchnia jeszcze bardziej sprzyja powstawaniu zanieczyszczeń. Na szczęście, czyszcząc protezę we właściwy sposób możemy uniknąć próchnicy, chorób dziąseł oraz infekcji grzybiczych w jamie ustnej. Jak to robić właściwie?
– wyjaśnia stomatolog.
Jeśli zależy nam na uzupełnieniu, które będzie prostsze w utrzymaniu czystości, to zamiast np. protez akrylowych, możemy zdecydować się na inny rodzaj - protezę szkieletową.
– mówi dr Stachowicz.
Co zrobić, gdy zjedliśmy posiłek, a nie mamy możliwości umycia protezy szczoteczką? W tym wypadku możemy zdjąć protezę i przepłukać ją choćby pod bieżącą wodą z kranu.
– podpowiada ekspert.
W ostateczności, do mycia protezy możemy także użyć szarego mydła lub łagodnego środka do mycia naczyń.
Daj odpocząć tkankom
Do snu zawsze powinniśmy ściągać uzupełnienie. Takie 6-8 godzin odpoczynku od protezy jest potrzebne, by dać odpocząć tkankom. Możemy ją przechowywać w szczelnym, suchym pojemniczku, a nie jak niektórzy uważają – w szklance z wodą. Ważne, by rano proteza była czysta i pozbawiona nadmiaru bakterii.
Obchodź się z nią ostrożnie
Proteza to inwestycja w nowy uśmiech, który ma nam służyć wiele lat. Proteza ruchoma może jednak wymagać modyfikacji okresowych lub wymiany na nową po kilku latach. Dlatego unikajmy czynności, które mogą narazić ją na uszkodzenie. Co jest ryzykowne? – – ostrzega dentystka.
Unikajmy również stosowania past wybielających oraz innych preparatów o działaniu wybielającym zęby, ponieważ mogą uszkodzić protezę lub zmienić jej kolor. Gdy uzupełnienie ulegnie awarii, zamiast próbować naprawiać je we własnym zakresie, udajmy się do gabinetu stomatologa.
Walcz z suchością w ustach
Suchość w ustach (kserostomia) to znaczny problem, nie tylko spowodowany starszym wiekiem. Ryzyko suchości w ustach wzrasta również na skutek m.in. zmian hormonalnych, niektórych schorzeń pozastomatologicznych np. cukrzycy, anemii, mukowiscydozy, RZS, nadciśnienia, udaru, choroby Alzheimera, choroby Parkinsona, zespołu Sjögrena czy podczas farmakoterapii np. przy stosowaniu leków przeciwhistaminowych, leków stosowanych w terapii choroby Parkinsona, Alzheimera, leków przeciwdepresyjnych, niektórych leków na nadciśnienie czy choroby serca, a nawet może być skutkiem ubocznym stosowania leków przeciwbólowych czy uspokajających.
Dlaczego to szczególny problem dla osób noszących protezy? mówi dr Stachowicz.
Pacjent powinien dużo pić, dbając o dobre nawodnienie organizmu. Może zaopatrzyć się w specjalne płyny do płukania, które stymulują wydzielanie śliny oraz łagodzą podrażnienia. Dodatkowo, można stosować tzw. substytuty śliny, mogą to być specjalne żele, które redukują dyskomfort i nawilżają wysuszone śluzówki, zapobiegając otarciom na skutek noszenia protezy.
Nie zapominaj o wizytach kontrolnych
Część pacjentów, gdy dostanie od stomatologa gotową protezę, ma tendencję, aby zapominać o przeglądach jamy ustnej. Do gabinetu zaglądają np. tylko przy usterce uzupełnienia – to duży błąd. Niezależnie od tego, czy jesteśmy posiadaczami protezy częściowej lub całkowitej, nadal powinniśmy odwiedzać stomatologa co pół roku. Dentysta upewni się, że proteza nie uwiera pacjenta, doradzi, jak o nią dbać i jak ją czyścić, a także kiedy należy ją wymienić na nową.
- – doradza stomatolog.
Co więcej, dzięki regularnym kontrolom u stomatologa jest szansa ocenić zdrowie jamy ustnej pod kątem m.in. zakażeń grzybiczych, nieprawidłowych zmian czy owrzodzeń, które mogą mieć źródło nowotworowe.
Kontroluj, czy proteza dobrze leży
Proteza nie powinna uwierać i musi być dopasowana indywidualnie do zgryzu i anatomii. W tym celu przygotowywana jest na wymiar przez protetyka, często wymagając korekt przed jej ostatecznym oddaniem do użytku. Mimo to, zdarza się, że pacjenci wracają do gabinetu na poprawki. Dziąsła i tkanki kostne w jamie ustnej zmieniają się z czasem, co może prowadzić do niewłaściwego dopasowania i obluzowania protezy. W efekcie u pacjenta może występować ból, pieczenie i mikrootarcia śluzówek, czego nie wolno lekceważyć. Protezy, które nagle zaczynają uwierać i źle leżeć mogą być również oznaką chorób przyzębia.
Uwaga na alergie!
Alergia na protezę? Taka przypadłość dotyczy znacznego odsetka pacjentów stomatologicznych. Reakcję alergiczną u części osób może wyzwolić materiał, z którego wykonana jest proteza, np. metalowe klamry lub akryl, a dokładnie wchodzący w jego skład tzw. monomer resztkowy, który powstaje w procesie polimeryzacji protezy. Protezy akrylowe są jednak najtańszym rozwiązaniem protetycznym i jako jedyne są refundowane przez NFZ. Objawami reakcji uczuleniowej może być zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, podrażnienie, zaczerwienienie, pieczenie lub swędzenie w obszarach, które bezpośrednio stykają się z konkretną częścią protezy, w przypadku części akrylowej będą to okolice podniebienia oraz dziąsła. Wówczas warto zgłosić problem dentyście i wykonać testy alergiczne.
Rozwiązaniem dla takich pacjentów są tzw. protezy dla alergików, wykonane z niealergizujących materiałów, np. protezy przezroczyste, pozbawione barwnika, protezy wykonane z nylonu, acetalu lub acronu (droższe, są to materiały biozgodne, które nie wyzwalają reakcji uczuleniowych, ani podrażnień okolicznych tkanek u pacjentów).
Czym jest nietolerancja protez?
U części pacjentów może też występować niska tolerancja na protezę, która objawia się m.in. odruchem wymiotnym, zwiększonym wydzielaniem śliny, zaburzeniem w odbiorze bodźców termicznych oraz dyskomfortem w jamie ustnej. –– doradza ekspert.
