Choroba refluksowa przełyku, inaczej GERD (ang. ), to jedna z najczęściej występujących chorób przewodu pokarmowego. Szacuje się, że dotyka nawet 10 mln Polaków, zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Co więcej, ilość jej przypadków, zwłaszcza w krajach zachodnich i z wiekiem, stale wzrasta.
Polega na niekontrolowanym cofaniu się kwaśnej treści z żołądka do przełyku, spowodowanej nieprawidłową pracą zwieracza dolnego przełyku, co w konsekwencji wywołuje szereg nieprzyjemnych powikłań.
Do najczęstszych objawów, które mogą wskazywać na GERD, należą m.in. zgaga, ból gardła, problemy z przełykaniem i pieczenie za mostkiem. Zdarza się jednak, że schorzenie ma mniej typowy przebieg, wówczas wystąpić może ból brzucha lub w klatce piersiowej, chrypka, przewlekły kaszel, nudności, wymioty czy utrata masy ciała.
W takim „cichym” przebiegu choroby mogą z kolei wystąpić specyficzne objawy w jamie ustnej. To oznacza, że stomatolog może być jedną z pierwszych osób, która rozpozna chorobę refluksową podczas rutynowego przeglądu jamy ustnej i skieruje pacjenta do gastroenterologa w celu potwierdzenia podejrzeń. Jest to tym bardziej istotne, ponieważ większość osób w ogóle nie wie, że choruje na GERD.
Kwasy kontra szkliwo
Jednym z sygnałów świadczących o GERD jest kwasowa erozja szkliwa, czyli utrata tkanki twardej okalającej i chroniącej ząb, do której dochodzi, gdy treść żołądkowa z przełyku przedostaje się do jamy ustnej.
–– wyjaśnia lek. dent. Agnieszka Juśkiewicz z Medicover Stomatologia Łódź Pomorska.
Jeśli więc kwasy żołądkowe trafią do ust, to zaczynają wytrawiać szkliwo, czyli, inaczej mówiąc, uszkadzać zewnętrzną tkankę zęba. – – dodaje.
Dentysta może także zaobserwować problem po wypełnieniach stomatologicznych – podczas kwasowej erozji szkliwa naturalne tkanki zęba będą się rozpuszczać znacznie szybciej, niż materiał stosowany w plombie. Szczególnie niebezpieczne są ataki refluksu w nocy, kiedy kwasy pozostają w jamie ustnej przez wiele godzin.
– – ostrzega dr Juśkiewicz.
Kwasowa erozja szkliwa spowodowana GERD to nie tylko problem zdrowotny, ale także estetyczny. Zęby długotrwale narażone na kontakt z kwasami mogą posiadać odwapnienia szkliwa pod postacią kredowo-białych plam, bruzdy, tracą połysk, a także ze względu na odsłonięcie zębiny – mają żółtawy odcień. Mogą też wydawać się krótsze i mniejsze. – – informuje dentystka.
Podrażnienia śluzówek, recesja dziąseł i pieczenie języka
Nieleczony refluks może także podrażniać błony śluzowe jamy ustnej oraz dziąsła. Jeśli przy dobrej higienie jamy ustnej zauważamy problemy z dziąsłami, przyczyną może być właśnie GERD.
– – opisuje lekarz.
Inne powikłania, jakie zgłaszają pacjenci z przewlekłą chorobą refluksową przełyku, to zaburzenia wydzielania śliny (ślinotok lub suchość w ustach), nieświeży oddech oraz kwaśny posmak w ustach.
Jedno z badań z 2016 r. przeprowadzone w Indiach wykazało, że u 44 proc. osób z GERD wystąpiła erozja zębów, 25,5 proc. miało zapalenie przyzębia, natomiast 9,9 proc. cierpiało na zapalenie dziąseł. Do innych, choć rzadszych objawów należały zmiany na podniebieniu czy języku. Spośród 142 badanych 2 proc. z nich wykazywało obrzęk i zapalenie języka, a 0,7 proc. miało czerwone owrzodzenia na języku.
Co uchroni zęby przed kwasami?
Podstawą jest leczenie choroby podstawowej, czyli refluksu, które polega głównie na modyfikacji stylu życia. Internista oraz gastrolog doradzą, jakie nawyki możemy wprowadzić w celu kontroli schorzenia. Są to m.in. odpowiednia dieta, redukcja wagi, unikanie stresu oraz rzucenie palenia.
Istotny w przeciwdziałaniu erozji zębów jest umiar w jedzeniu, rezygnacja z kwaśnych napojów, tłustych i smażonych potraw, a także produktów, które pobudzają wydzielanie soku żołądkowego i sprzyjają epizodom refluksu (m.in. napoje gazowane, izotoniki, alkohol, świeżo wyciskany sok z cytrusów, kawa, pikantne potrawy). GERD mogą też powodować niektóre leki m.in. alfa-blokery, NLPZ, leki uspokajające oraz azotany.
Jeśli nie potrafimy zrezygnować z ulubionych napojów, to pijmy je za pomocą słomki, która zredukuje kontakt zębów z kwasami.
– – radzi ekspert Medicover Stomatologia.
Możemy stosować także tabletki do rozgryzania i żucia dostępne w aptece, które zobojętniają nadmiar kwasu solnego, płukankę do ust na bazie wody i sody oczyszczonej, która ma zasadowe pH lub popijać wodę alkaliczną neutralizującą działanie kwasów.
Prostym nawykiem, który możemy wprowadzić do rutyny dnia, jest żucie gumy z ksylitolem min. przez 5 minut po każdym posiłku oraz epizodzie refluksu. Ta przywraca prawidłowe pH w ustach, pobudza wytwarzanie śliny. To ważne, bo ma właściwości remineralizujące zęby oraz przeciwdziała suchości jamy ustnej.
Te zabiegi u dentysty pomogą!
Kwasy sieją spustoszenie w naszej jamie ustnej, a jeśli za późno zareagujemy, powikłania stomatologiczne mogą być ciężkie do odwrócenia. W tym celu niezbędna jest właściwa higiena jamy ustnej w domu oraz wizyty kontrolne u dentysty co ok. 6 miesięcy.
Stomatolog może nam zalecić stosowanie odpowiednich preparatów. Pacjenci chorujący na GERD powinni unikać past do zębów o wysokim wskaźniku ścieralności RDA, np. wybielających lub dla palaczy.
– – wyjaśnia ekspert.
Stomatolog może także przeprowadzić profesjonalne zabiegi w gabinecie. – – mówi lekarz dentysta Agnieszka Juśkiewicz.
