Prof. Rutkowski: Każdy chory antyszczepionkowiec będzie chciał otrzymać tę szczepionkę

Szczepionka mRNA, o której rozmawialiśmy kilka tygodni temu jako nadziei dla chorych na czerniaka, stała się niemal ciałem.

Olbrzymi "uzysk" dla pacjenta

Ciałem stanie się za chwilę, kiedy ją zarejestrują, a później będziemy dyskutować o refundacji, ale naprawdę ta szczepionka to jest coś.

W oryginalnej publikacji na jej temat można się doczytać, że nie ma statystycznie istotnego wpływu na przeżywalność całkowitą. Jest jedynie trend poniżej progu istotności. Czy nie ze zbyt dużą mimo wszystko nadzieją informujemy o tej szczepionce?

Na razie mówimy o bardzo wczesnych obserwacjach, ale jeżeli w stosunku do standardu leczenia, w którym mamy w tej chwili immunoterapię, mamy obniżone ryzyko przerzutów odległych i zgonu względnie o 60 proc., to jest bardzo dużo. A już samo leczenie pooperacyjne immunoterapią, które teraz chorzy otrzymują, zmniejsza o około 20 proc. ryzyko nawrotu choroby. Szczepionka zatem w bardzo dużym stopniu daje dodatkowe korzyści. Myślę, że ona ma szansę wydłużyć przeżycia całkowite, mimo że w dzisiejszych czasach to nie jest łatwe, jeśli mamy aktywne leczenie. Ale jeżeli szczepionka zapobiegnie np. 40 proc. przerzutów odległych, to jest olbrzymi „uzysk” dla pacjenta, który nie musi być później leczony w sytuacji bardzo zaawansowanej, bądź umrzeć. Zobaczmy, jak zadziała w przypadku innych nowotworów, ale wyniki naprawdę wzbudziły entuzjazm na świecie. W BBC i w CNN mówili o nich co pół godziny.

Jak działa szczepionka mRNA?

I od razu po publikacji badania trzeciej fazy o 160 proc. wzrosły akcje Moderny notowane na nowojorskiej giełdzie Nasdaq. Ale wróćmy do szczepionki. Jak ona działa? To jest preparat projektowany indywidualnie.

Tak. Najpierw wycinamy czerniaka o wysokim ryzyku, robimy jego profil molekularny, taki odcisk palca. Na podstawie tego profilu robimy szczepionkę mRNA, dokładnie dla tego konkretnego guza. Podajemy ją choremu, dzięki czemu mRNA produkuje antygeny swojego guza. Jednocześnie podajemy immunoterapię, czyli wzbudzamy odpowiedź immunologiczną przeciwko swojemu nowotworowi. I to jest największa korzyść z tej szczepionki.

W drugiej fazie badania wykazano, że w połączeniu z immunoterapią ryzyko nawrotu lub śmierci zmniejsza się aż o 49 proc. w porównaniu z samą immunoterapią. A pan mówi o 60 proc..

Bo ryzyko względne spadło o 60 proc., ale nie mamy jeszcze pełnych danych, ponieważ będą one zaprezentowane w październiku na zjeździe członków ESMO, Europejskiego Towarzystwa Onkologii Medycznej.

Szczepionka bez efektów ubocznych

Niemniej już wiemy, że w badaniu trzeciej fazy nie potwierdzono nieoczekiwanych działań niepożądanych, co jest bardzo ważne.

Tak, to jest następny bardzo ważny element, że ta szczepionka nie daje dodatkowych objawów ubocznych.

Leczenie immunoterapią, jak już wspomnieliśmy, w tej chwili jest standardem, a teraz dołączamy szczepionkę.

Tak, robimy to po to, żeby odpowiedź układu odpornościowego była na swojego czerniaka. Co ciekawe, są badania i analizy pokazujące, że chorzy, którzy zaszczepili się na COVID szczepionką mRNA, lepiej odpowiadali na immunoterapię, bo prawdopodobnie szczepionki mRNA bardzo wzbudzają odpowiedź immunologiczną.

Szczepionka na czerniaka to nie jest taka klasyczna szczepionka.

Szczepionka na COVID zawierała mRNA kolca wirusa, a tutaj mamy mRNA 30 różnych kolców swojego raka, w związku z tym to jest szczepionka z punktu widzenia mechanizmu działania, ale oczywiście nie jest klasyczna. Szczepionka ma czemuś zapobiegać, więc ta zapobiega.

Technologia mRNA jest sprawdzana w innych nowotworach, m.in. w niedrobnokomórkowym raku płuca, raku pęcherza moczowego oraz raku nerkowokomórkowym.

Jest sprawdzana, bo to badanie szczepionki mRNA w czerniaku, o którym mówimy, jest pierwszym badaniem trzeciej fazy, które wyszło. Badania w innych nowotworach były mniej zaawansowane. Czerniak z reguły idzie jako pierwszy rzut badań, jeżeli chodzi o immunoterapię.

Pamiętajmy, że ta szczepionka będzie miała bardzo dużo krzykliwych wrogów, bo przecież mRNA, to „szczepionka z płodu, nie będziemy nigdy jej używać”…

Jestem pewien, że każdy antyszczepionkowiec, który zachoruje na czerniaka, będzie chciał ją otrzymać. Zakład?

Ale ja też myślę, że tak będzie, więc się nie zakładam. Chyba że chory pójdzie do szeptuchy, skoro pan prezydent odesłał ustawę „lex szarlatan” do Trybunału Konstytucyjnego.

Ale jak pójdzie do szeptuchy, to nigdy już do mnie nie trafi, bo nie zdąży, umrze.

Kim jest prof. Piotr Rutkowski?

Prof. Piotr Rutkowski od czerwca zasiada w ścisłym kierownictwie ASCO, czyli komitetu odpowiadającego za globalne działania największego towarzystwa onkologicznego na świecie. To pierwsza taka funkcja powierzona Polakowi. Zajmuje się kompleksową diagnostyką i leczeniem operacyjnym nowotworów tkanek miękkich, leczeniem operacyjnym mięsaków, diagnostyką i leczeniem operacyjnym nowotworów skóry – rakiem podstawnokomórkowym, płaskonabłonkowym i czerniakiem.