Gen APOE i ryzyko choroby Alzheimera
Gen APOE odgrywa istotną rolę w rozwoju choroby Alzheimera. Szczególnie warianty APOE 3/4 oraz APOE 4/4 są związane z podwyższonym ryzykiem zachorowania. Szacuje się, że w populacji szwedzkiej około 30% osób jest nosicielami tych wariantów, a wśród pacjentów z chorobą Alzheimera odsetek ten sięga nawet 70%.
Badanie długoterminowe – ponad 2000 uczestników
W analizie wykorzystano dane z badania SNAC-K (Swedish National Study on Aging and Care), obejmującego ponad 2100 osób w wieku powyżej 60 lat. Uczestników obserwowano nawet przez 15 lat. Na początku badania żadna z osób nie miała rozpoznanej demencji. Naukowcy oceniali zależność między deklarowanym spożyciem mięsa a stanem funkcji poznawczych, uwzględniając takie czynniki jak wiek, płeć, wykształcenie i styl życia.
Kluczowe wyniki: mięso może chronić… ale nie u wszystkich
Wyniki badania wskazują na wyraźne zróżnicowanie efektu diety w zależności od genotypu. U osób z wariantami APOE 3/4 i 4/4, które spożywały niewielkie ilości mięsa, ryzyko demencji było ponad dwukrotnie wyższe niż u osób bez tych wariantów. Jednak w grupie spożywającej największe ilości mięsa (około 870 g tygodniowo), nie obserwowano zwiększonego ryzyka demencji. W tej samej grupie odnotowano także wolniejsze tempo pogarszania funkcji poznawczych. Co istotne, korzystny efekt dotyczył wyłącznie osób z genetycznym ryzykiem – u pozostałych uczestników nie stwierdzono istotnych różnic.
Znaczenie rodzaju mięsa
Badanie podkreśla również, że nie tylko ilość, ale i jakość spożywanego mięsa ma znaczenie. Niższy udział mięsa przetworzonego w diecie był związany z mniejszym ryzykiem demencji, efekt ten występował niezależnie od genotypu APOE. Dodatkowo w analizie uzupełniającej wykazano, że wyższe spożycie mięsa nieprzetworzonego wiązało się z niższą śmiertelnością ogólną w grupie genetycznego ryzyka.
Czy zalecenia dietetyczne powinny być indywidualne?
Autorzy badania zwracają uwagę, że obecne, ogólne zalecenia dietetyczne mogą nie być optymalne dla wszystkich grup populacji. Wyniki sugerują potrzebę podejścia spersonalizowanego, uwzględniającego profil genetyczny pacjenta. Może to mieć szczególne znaczenie dla osób świadomych nosicielstwa wariantu APOE4, u których odpowiednia dieta może stanowić element profilaktyki.
Ograniczenia badania i dalsze kierunki
Należy podkreślić, że badanie ma charakter obserwacyjny, co oznacza, że nie pozwala jednoznacznie określić związku przyczynowo-skutkowego. Konieczne są dalsze badania kliniczne (interwencyjne), które pozwolą potwierdzić uzyskane wyniki i opracować konkretne zalecenia dietetyczne dopasowane do genotypu.
Wnioski dla praktyki medycznej
Dieta może odgrywać istotną rolę w profilaktyce demencji, szczególnie u osób z genetycznym ryzykiem, a wysokie spożycie nieprzetworzonego mięsa może być korzystne w wybranych grupach pacjentów. Przyszłość medycyny żywieniowej może należeć do diet spersonalizowanych genetycznie.
Źródło: Karolinska Institutet
