Rehabilitacja na NFZ od 2027 roku. Pacjentów czekają duże zmiany i łatwiejszy dostęp do leczenia

Dlaczego potrzebne są zmiany w rehabilitacji

Projekt nowych przepisów powstał po analizie przeprowadzonej przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. Eksperci wskazali szereg problemów, które od lat utrudniają skuteczne funkcjonowanie systemu rehabilitacji. Jednym z najważniejszych jest nadmierna liczba wystawianych skierowań. W praktyce oznacza to, że nie każde skierowanie wynika z rzeczywistej potrzeby rehabilitacyjnej. Efektem jest coraz większa liczba osób oczekujących na wizytę i wydłużające się kolejki. Problemem jest również brak jednolitych kryteriów kwalifikacji do rehabilitacji. Obecnie nie istnieją wystarczająco precyzyjne zasady określające, którzy pacjenci wymagają pilnej terapii, a którzy mogą rozpocząć leczenie w późniejszym terminie. Powoduje to sytuacje, w których osoby z cięższymi schorzeniami czekają równie długo jak pacjenci z mniej nasilonymi dolegliwościami. Ministerstwo zwraca także uwagę na brak obiektywnych narzędzi oceny stanu funkcjonalnego pacjenta. W efekcie część placówek wybiera do leczenia osoby z mniejszym stopniem niepełnosprawności, ponieważ ich terapia jest prostsza i mniej czasochłonna.

Jednym z głównych celów reformy jest uporządkowanie systemu kierowania pacjentów na rehabilitację. Obecnie liczba wystawianych skierowań nie zawsze odpowiada rzeczywistym możliwościom placówek realizujących świadczenia w ramach NFZ. To prowadzi do sytuacji, w której pacjenci po urazach, operacjach czy udarach czekają na rozpoczęcie rehabilitacji wiele miesięcy. Specjaliści podkreślają, że w rehabilitacji czas odgrywa kluczową rolę. Im szybciej rozpocznie się terapię po przebytym urazie lub ostrym incydencie chorobowym, tym większa szansa na odzyskanie sprawności. Długie oczekiwanie często prowadzi do pogorszenia stanu zdrowia, utrwalenia ograniczeń ruchowych i znacznie gorszych efektów leczenia.

Duże zmiany i łatwiejszy dostęp do leczenia: fizjoterapeuta zamiast lekarza. To jedna z najważniejszych zmian

Jedną z najbardziej odczuwalnych dla pacjentów nowości będzie możliwość skorzystania z porady fizjoterapeutycznej. Projekt przewiduje, że w określonych przypadkach poradę lekarską będzie mogła zastąpić konsultacja przeprowadzona przez specjalistę w dziedzinie fizjoterapii lub magistra fizjoterapii posiadającego co najmniej pięcioletni staż pracy. Rozwiązanie ma odciążyć lekarzy i jednocześnie przyspieszyć dostęp pacjentów do rehabilitacji. Dzięki temu osoby wymagające fizjoterapii będą mogły szybciej rozpocząć leczenie, bez konieczności oczekiwania na dodatkową konsultację lekarską.

Nowe zasady kwalifikacji do rehabilitacji

Projekt rozporządzenia przewiduje również wprowadzenie znacznie bardziej precyzyjnych zasad kwalifikowania pacjentów do poszczególnych rodzajów rehabilitacji. W przepisach znajdą się nowe definicje, dokładniejsze kryteria przyjęcia oraz rozszerzony katalog skal medycznych wykorzystywanych do oceny stanu zdrowia i sprawności pacjenta. Określone zostaną także wartości progowe, które pomogą kwalifikować chorych do rehabilitacji prowadzonej w warunkach stacjonarnych lub domowych. Dzięki temu decyzje o rodzaju leczenia mają być bardziej obiektywne i oparte na rzeczywistym stanie klinicznym pacjenta, a nie wyłącznie na indywidualnej ocenie lekarza lub placówki.

Obowiązkowa ocena efektów leczenia

Nowością będzie także obowiązek systematycznej oceny pacjenta na każdym etapie rehabilitacji. Stan zdrowia będzie oceniany przed rozpoczęciem terapii, w trakcie jej trwania oraz po zakończeniu leczenia. Pozwoli to sprawdzić, czy zastosowana rehabilitacja przynosi oczekiwane efekty i czy pacjent osiąga wyznaczone cele terapeutyczne. Ministerstwo podkreśla, że takie rozwiązanie umożliwi także porównywanie skuteczności poszczególnych placówek wykonujących świadczenia finansowane przez NFZ. W przyszłości może to przełożyć się na poprawę jakości usług oraz bardziej efektywne wykorzystanie publicznych środków.

Istotną zmianą będzie również obowiązek tworzenia indywidualnego planu rehabilitacji. Świadczeniodawcy będą musieli określić cele terapeutyczne dla każdego pacjenta oraz monitorować postępy leczenia. Takie rozwiązanie ma ułatwić dostosowanie programu rehabilitacji do rzeczywistych potrzeb chorego. Jeżeli w trakcie terapii okaże się, że pacjent powinien korzystać z innego rodzaju rehabilitacji lub wymaga bardziej intensywnego leczenia, będzie można szybciej zmienić sposób prowadzenia terapii. Zdaniem autorów projektu pozwoli to zwiększyć skuteczność leczenia i lepiej wykorzystać dostępne zasoby systemu ochrony zdrowia.

Co zmiany oznaczają dla pacjentów

Jeżeli projekt zostanie przyjęty w obecnym kształcie, od 2027 roku pacjenci mogą liczyć na bardziej przejrzysty system rehabilitacji. Nowe zasady mają przede wszystkim sprawić, że osoby najbardziej potrzebujące pomocy będą szybciej rozpoczynały leczenie, a rehabilitacja będzie lepiej dopasowana do ich stanu zdrowia. Większą rolę zyskają fizjoterapeuci, pojawią się obowiązkowe cele terapeutyczne i ocena efektów leczenia, a kwalifikacja do świadczeń będzie opierała się na jednolitych kryteriach. Wszystko to ma ograniczyć liczbę niepotrzebnych skierowań, poprawić organizację rehabilitacji i skrócić kolejki do świadczeń finansowanych przez NFZ.