ZUS skieruje na badania i obserwację w szpitalu. Od 2027 roku zmienią się przepisy

Nowelizacja ma uporządkować obowiązujące procedury i nadać im wyraźną podstawę ustawową. Jednocześnie określi prawa osób ubezpieczonych oraz konsekwencje niestawienia się na badania wyznaczone przez ZUS.

ZUS będzie mógł skierować na dodatkowe badania i obserwację szpitalną

Obecnie możliwość kierowania na dodatkową diagnostykę wynika głównie z przepisów wykonawczych. Od 2027 roku odpowiednie regulacje znajdą się bezpośrednio w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Nowy art. 84c jasno określi uprawnienia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W praktyce oznacza to, że osoby ubiegające się o świadczenia będą mogły zostać skierowane nie tylko na badanie przez lekarza orzecznika, ale również na konsultację specjalistyczną, badanie psychologiczne, dodatkowe badania diagnostyczne, a w uzasadnionych przypadkach także na obserwację w warunkach szpitalnych. Celem takich badań będzie dokładniejsze ustalenie stanu zdrowia osoby ubiegającej się o świadczenie oraz wydanie rzetelnego orzeczenia.

Kogo mogą dotyczyć nowe przepisy

Nowe regulacje obejmą przede wszystkim osoby starające się o: - rentę z tytułu niezdolności do pracy, - świadczenia związane z niezdolnością do samodzielnej egzystencji, - świadczenia dla osób z niepełnosprawnością, - inne świadczenia, których przyznanie zależy od oceny stanu zdrowia. W wielu przypadkach jednorazowe badanie nie pozwala na pełną ocenę schorzeń. Dotyczy to zwłaszcza chorób o zmiennym przebiegu lub takich, których objawy nie są widoczne podczas krótkiej wizyty u lekarza orzecznika.

Od 2027 roku zmienią się przepisy: obserwacja szpitalna pomoże dokładniej ocenić stan zdrowia

Obserwacja szpitalna nie będzie stosowana wobec wszystkich osób ubiegających się o świadczenia. Rozwiązanie to ma być wykorzystywane wtedy, gdy konieczna jest dłuższa diagnostyka lub obserwacja pacjenta. Może to dotyczyć między innymi osób cierpiących na padaczkę, zaburzenia snu, depresję, choroby psychiczne, zaburzenia rozwojowe czy skutki dawnych urazów neurologicznych. W takich przypadkach krótkie badanie lekarskie często nie pozwala na jednoznaczną ocenę stopnia niezdolności do pracy lub samodzielnego funkcjonowania. Dłuższa obserwacja umożliwi lekarzom zebranie pełniejszej dokumentacji medycznej i wydanie bardziej obiektywnej opinii.

Kto, na zlecenie ZUS, będzie przeprowadzał badania

Zgodnie z nowymi przepisami ZUS będzie mógł kierować ubezpieczonych na badania wykonywane przez różne osoby wykonujące zawody medyczne. Badania będą mogli przeprowadzać lekarze orzecznicy, lekarze konsultanci, psychologowie oraz inni specjaliści posiadający odpowiednie kwalifikacje. W razie potrzeby możliwe będzie również zlecenie dodatkowych badań diagnostycznych lub skierowanie na obserwację w szpitalu. Takie rozwiązanie ma zwiększyć dokładność wydawanych orzeczeń i ograniczyć ryzyko błędnych decyzji.

Zmiany przepisów obejmują również konsekwencje dla osób, które bez uzasadnionej przyczyny nie pojawią się na wyznaczonym badaniu lub odmówią poddania się dodatkowej diagnostyce. W takiej sytuacji Zakład Ubezpieczeń Społecznych będzie mógł umorzyć prowadzone postępowanie albo wstrzymać wypłatę świadczenia. Oznacza to, że brak współpracy z organem może skutkować utratą możliwości uzyskania świadczenia lub czasowym wstrzymaniem jego wypłaty. Dlatego osoby otrzymujące wezwanie z ZUS powinny pamiętać o obowiązku stawienia się w wyznaczonym terminie lub odpowiednio wcześniej poinformować o przeszkodach uniemożliwiających udział w badaniu.

Nowe przepisy przewidują jednak rozwiązanie dla osób, które nie mogły pojawić się na badaniu z przyczyn od siebie niezależnych. Jeżeli ubezpieczony w ciągu siedmiu dni od wyznaczonego terminu złoży wniosek i uprawdopodobni, że nieobecność nastąpiła bez jego winy, ZUS będzie mógł wyznaczyć nowy termin badania. Takie rozwiązanie ma chronić osoby, które z powodu nagłego pogorszenia stanu zdrowia, pobytu w szpitalu, zdarzenia losowego lub innych niezależnych okoliczności nie były w stanie stawić się na wezwanie.

Nowe przepisy mają uporządkować procedury ZUS

Zmiany, które mają obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku przede wszystkim będą porządkować przepisy dotyczące orzecznictwa lekarskiego. Dotychczas część procedur wynikała z rozporządzeń, natomiast po nowelizacji najważniejsze zasady zostaną wpisane bezpośrednio do ustawy. Dzięki temu zarówno ZUS, jak i osoby ubiegające się o świadczenia będą działać według jasno określonych reguł. Ubezpieczeni zyskają większą pewność co do swoich praw, w tym możliwość ubiegania się o nowy termin badania w przypadku usprawiedliwionej nieobecności, natomiast Zakład Ubezpieczeń Społecznych otrzyma jednoznaczną podstawę prawną do kierowania na dodatkowe badania i obserwację szpitalną, gdy będzie to niezbędne do rzetelnej oceny stanu zdrowia.