8 maja obchodzony jest Światowy Dzień Świadomości Raka Jajnika. Nowotwór ten nazywany jest „cichym zabójcą”, ponieważ długo nie powoduje żadnych objawów. W 70 proc. przypadków jest wykrywany w 3. lub 4. stopniu zaawansowania, kiedy w jamie brzusznej są już liczne przerzuty.
- – wyjaśnia prof. Włodzimierz Sawicki, prezes-elekt Polskiego Towarzystwa Ginekologii Onkologicznej.
Rak jajnika co roku w Polsce wykrywany jest u ok. 3 700 kobiet. Prawie 70 proc. z nich umiera w ciągu 5 lat, na ogół z powodu znacznego już zaawansowania choroby. Wczesna diagnostyka jest mocno ograniczona, nie ma wciąż badań przesiewowych tego nowotworu, takich jak w przypadku raka piersi (wykrywanego przy użyciu regularnie wykonywanej mammografii).
Na rozwój tego nowotworu mogą wskazywać dolegliwości przewodu pokarmowego, takie jak wzdęcia, uczucie pełności, pobolewania brzucha, zaparcia. Są one jednak niespecyficzne dla tej choroby i rzadko kojarzone z rakiem jajnika.
- – zaznacza prof. Włodzimierz Sawicki, który jest kierownikiem Katedry i Kliniki Położnictwa, Chorób Kobiecych i Ginekologii Onkologicznej Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.
Badania. Jak wykryć raka jajnika?
Dr hab. Radosław Mądry, przewodniczący Grupy ds. Raka Jajnika i Polskiej Grupy Onkologii Ginekologicznej, uważa, że kobiety powinny raz w roku odwiedzać ginekologa. Jednak przyznaje, że badanie ginekologiczne nie zawsze pozwala wykryć raka jajnika we wczesnej postaci. Nie zawsze nawet jest on wykrywany podczas badania USG przezpochwowego.
– przekonuje specjalista kierujący Oddziałem Ginekologii Onkologicznej w Szpitalu Przemienia Pańskiego w Poznaniu.
Ryzyko raka jajnika zwiększa mutacja w genach BRCA1 i BRCA2, warto zatem wykonać wykrywające je badanie genetyczne (zalecane szczególnie kobietom, której najbliżsi krewni chorowali na raka jajnika lub raka piersi). - – dodaje prof. Sawicki.
Specjalista przyznaje jednak, że 70 proc. nowotworów jajnika rozwija się u kobiet, które nie są nosicielkami w genach BRCA1/2. - – zaznacza prof. Sawicki.
Sposób leczenia zależy od zaawansowania choroby. Jeśli to możliwe, zwykle najpierw wykonuje się operację chirurgiczną. Gdy guz jest nieoperacyjny, w niektórych przypadkach przeprowadza się tzw. chemioterapię neoadiuwantową.
-– wyjaśnia dr hab. Anita Chudecka-Głaz, kierująca Kliniką Ginekologii Operacyjnej i Onkologii Ginekologicznej Dorosłych i Dziewcząt Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie.
Przełomem w leczeniu zaawansowanego raka jajnika stały się inhibitory PARP. Należą do nich olaparyb i niraparyb, preparaty zalecane przez Europejskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej (ESMO), jak i Amerykańskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej (ASCO).
Od kilku lat w ramach programu leczenia zaawansowanego raka jajnika polskie pacjentki mają możliwość stosowania jednego z inhibitorów PARP (olaparybu) w drugiej i kolejnych liniach leczenia. Warunkiem jest to, żeby to był rak surowiczy, nisko zróżnicowany, a pacjentka uzyskała odpowiedź na chemioterapię analogami platyny i ma potwierdzoną mutację w genach BRCA1/2.
Od maja 2021 jest też możliwość stosowania olaparybu u pacjentek z nowo rozpoznanym rakiem jajnika, jeśli odpowiedziały na chemioterapię pochodnymi platyny i mają mutacje w genach BRCA 1/2.
- – dodaje prof. Sawicki.
Zdaniem prof. Mariusza Bidzińskiego, kierownika Kliniki Ginekologii Onkologicznej Narodowego Instytutu Onkologii, wyniki leczenia raka jajnika w Polsce może poprawić utworzenie sieci ośrodków kompleksowej diagnostyki i leczenia raka jajnika (Ovarian Cancer Units).
- – zaznacza prof. Mariusz Bidziński, pełniący również funkcję konsultanta krajowego w dziedzinie ginekologii onkologicznej.
