Z raportu „Wellbeing po polsku - jak naprawdę dbamy o siebie? Profilaktyka w liczbach 2026” wynika, że blisko dziewięciu na dziesięciu dorosłych Polaków podejmuje działania prozdrowotne. Jednocześnie aż 31 proc. dorosłych Polaków dba o zdrowie wyłącznie poza gabinetem lekarskim - podejmuje zdrowe aktywności i nawyki, ale nie wykonuje badań profilaktycznych. Problem szczególnie wyraźnie widać wśród mężczyzn. W tej grupie aż 39 proc. badanych deklaruje działania prozdrowotne bez wykonywania badań profilaktycznych. Wśród kobiet odsetek ten wynosi 25 proc.
Dlaczego Polacy nie wykonują badań profilaktycznych
Jedną z najważniejszych barier okazuje się brak poczucia potrzeby kontroli zdrowia. Wielu Polaków wychodzi z założenia, że skoro dobrze się czuje i nie obserwuje u siebie niepokojących objawów, nie ma powodu, by wykonywać badania. Dlaczego Polacy nie podejmują się badań profilaktycznych? Najczęściej dlatego, że po prostu dobrze się czują. Respondenci deklarują, że brak objawów oznacza dla nich brak potrzeby wykonywania badań. Jednocześnie co trzeci badany nie potrafi wskazać żadnego konkretnego powodu, dla którego ich nie wykonuje.
Jak wskazują eksperci, dane sugerują, że największą przeszkodą nie są koszty ani ograniczony dostęp do opieki zdrowotnej. Problemem jest przede wszystkim brak wyraźnego impulsu do działania. Profilaktyka zdrowotna nadal częściej jest reakcją na niepokój lub pojawienie się objawów niż stałym elementem dbania o zdrowie. To szczególnie istotne w kontekście chorób, które przez długi czas mogą rozwijać się bez wyraźnych sygnałów. Regularne badania mają właśnie pomóc w wychwyceniu potencjalnych problemów odpowiednio wcześnie.
Nowotwory najmocniej motywują do badań
Co skłania Polaków do wykonywania badań profilaktycznych? Najsilniejszym impulsem okazuje się obawa przed chorobami nowotworowymi. Nowotwory wskazuje 57 proc. respondentów jako grupę chorób, która najbardziej motywuje ich do kontroli zdrowia. Wysoka pozycja nowotworów pokazuje, że świadomość poważnego zagrożenia może skutecznie mobilizować do działania. Jednocześnie jest to sygnał, że potrzebne jest szersze podejście do profilaktyki. Regularne badania nie powinny być wyłącznie reakcją na strach przed konkretną chorobą. Z perspektywy komunikacji zdrowotnej to cenna informacja, ale jednocześnie wskazówka, że długofalowe budowanie postaw profilaktycznych nie może opierać się wyłącznie na lęku. Potrzebne są działania pokazujące realne korzyści z regularnych badań i przekonujące, że profilaktyka to inwestycja w jakość życia, a nie wyłącznie reakcja na ryzyko choroby.
Zdrowie mężczyzn nadal wymaga większej uwagi
Dane dotyczące płci pokazują, że szczególnego znaczenia nabiera kwestia profilaktyki zdrowotnej mężczyzn. Choć mężczyźni również podejmują działania związane ze zdrowym stylem życia, znacznie częściej niż kobiety ograniczają dbanie o zdrowie do działań podejmowanych samodzielnie. 39 proc. mężczyzn deklaruje, że podejmuje działania prozdrowotne, ale nie wykonuje badań profilaktycznych. W przypadku kobiet jest to 25 proc. Różnica może wskazywać na potrzebę dalszego wzmacniania świadomości dotyczącej regularnej kontroli zdrowia, szczególnie wśród mężczyzn. Samo dobre samopoczucie nie zawsze jest wystarczającym wyznacznikiem stanu zdrowia. Dlatego zdrowy styl życia powinien być traktowany jako jeden z elementów profilaktyki, a nie jej zamiennik.
Profilaktyka potrzebuje stałego miejsca w codziennym życiu
Wyniki raportu pokazują, że Polacy coraz częściej chcą dbać o swoje zdrowie, ale nadal nie zawsze przekłada się to na regularne badania. Zdrowa dieta, ruch, odpoczynek i ograniczanie stresu są ważnymi elementami zdrowego stylu życia, jednak nie zastępują kontroli stanu zdrowia. Wyzwaniem pozostaje więc zmiana sposobu myślenia o profilaktyce - z działania podejmowanego dopiero wtedy, gdy pojawia się problem, na stały element troski o siebie. Szczególnie ważne może być zwiększanie świadomości wśród mężczyzn, którzy wyraźnie częściej rezygnują z badań mimo podejmowania innych działań prozdrowotnych.
Raport pokazuje również, że Polacy są coraz bardziej otwarci na różne formy dbania o dobrostan - od samodzielnych działań po korzystanie ze wsparcia specjalistów i nowych technologii. Kolejnym krokiem powinno być zatem budowanie nawyku regularnej profilaktyki, która pozwala nie tylko reagować na chorobę, ale przede wszystkim świadomie dbać o zdrowie na co dzień.
Autorka specjalizująca się w tworzeniu i redagowaniu treści dotyczących zdrowia, dobrego samopoczucia i stylu życia. Tworzy teksty, które mają na celu nie tylko zaciekawić, ale też pomóc Czytelnikom lepiej dbać o siebie - bez nadmiaru medycznego żargonu, za to z naciskiem na rzetelność i prosty przekaz.