"Naturalny Ozempic"
Badania nad nią opisali w czasopiśmie „Nature”.
Semaglutyd, czyli substancja czynna takich leków jak Ozempic czy Wegovy, działa poprzez naśladowanie hormonu GLP-1, który wpływa na regulację apetytu i poziomu cukru we krwi. Jednak, ponieważ receptory dla semaglutydu występują nie tylko w mózgu, ale też w jelitach czy trzustce, jego działanie obejmuje różne narządy organizmu, co wiąże się z częstymi działaniami niepożądanymi, głównie nudnościami i spowolnieniem pracy przewodu pokarmowego.
Nowo zidentyfikowany peptyd BRP działa inaczej. Jak wyjaśnili badacze, jego aktywność koncentruje się w podwzgórzu - obszarze mózgu odpowiedzialnym za kontrolę apetytu i metabolizmu. Ma więc bardziej ukierunkowany, a więc potencjalnie bezpieczniejszy, mechanizm działania.
Sztuczna inteligencja pomogła w odkryciu
Odkrycie było możliwe dzięki zastosowaniu narzędzi sztucznej inteligencji. Zespół pod kierunkiem dr Katrin Svensson opracował algorytm analizujący ponad 20 tys. genów kodujących białka, aby przewidzieć, które z nich mogą być źródłem aktywnych biologicznie peptydów. Wytypowano kilka tysięcy potencjalnych cząsteczek, z których część przetestowano eksperymentalnie.
Jednym z najbardziej obiecujących kandydatów okazał się BRP, krótki peptyd złożony z 12 aminokwasów. W badaniach laboratoryjnych silnie pobudzał neurony związane z kontrolą apetytu.
Testy na zwierzętach
Pozytywne wyniki dały również testy na zwierzętach. Podawanie BRP przed posiłkiem myszom oraz świniom zmniejszyło ilość spożywanego przez nie pokarmu nawet o połowę. U otyłych myszy dwutygodniowa kuracja peptydem doprowadziła do spadku masy ciała, wynikającego przede wszystkim z redukcji tkanki tłuszczowej (nie mięśniowej). Jednocześnie poprawie ulegały parametry metaboliczne gryzoni, m.in. tolerancja glukozy i insuliny.
Co ważne, naukowcy nie zaobserwowali żadnych zmian w aktywności ruchowej zwierząt, spożyciu przez nie wody ani zachowaniach sugerujących dyskomfort czy zaburzenia pracy układu pokarmowego.
Dalsze analizy wykazały, że BRP działa poprzez zupełnie inne szlaki biologiczne niż GLP-1 i semaglutyd. Nie wpływa także na receptor leptyny, tzw. hormonu sytości. Zdaniem badaczy daje to nadzieję na opracowanie zupełnie nowych terapii.
Faza badań przedklicznicznych
Obecnie BRP znajduje się w fazie badań przedklinicznych. Naukowcy chcą poznać dokładne mechanizmy jego działania oraz zidentyfikować receptory, z którymi oddziałuje. W kolejnym etapie planują badania kliniczne z udziałem ludzi.
Jak podsumowali, od dziesięcioleci poszukiwane są skuteczne leki na otyłość. Przełomem okazał się semaglutyd, który jednak nie jest pozbawiony wad. Żadna z dotąd testowanych cząsteczek nie dorównywała mu pod względem zdolności do ograniczania apetytu i redukcji masy ciała. Nowo odkryty peptyd stanowi obiecującą alternatywę. Kluczowe będzie sprawdzenie, czy okaże się bezpieczny i skuteczny również u ludzi.
Katarzyna Czechowicz
