Będę duże zmiany w zawodzie pielęgniarki i położnej. Kim będzie Advanced Practice Nurse (APN)?

Projekt ustawy o zawodzie pielęgniarki i zawodzie położnej (numer projektu: UD387) przygotowywany przez Ministerstwo Zdrowia ma być przyjęty przez rząd w kwietniu 2026 r. - zatem w zasadzie już. Co ma się zmienić? Wiele. Chodzi o to, że obowiązująca ustawa z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. z 2026 r. poz. 15, z późn. zm.) nie przystaje do dzisiejszych realiów, zmienia się medycyna, zmieniają się procedury, zmienia się prawo, zmieniają się technologie. Rozwój medycyny i związane z tym zmiany w systemie ochrony zdrowia oraz potrzeby zdrowotne społeczeństwa implikują potrzebę nadania pielęgniarkom i położnym nowych ról, kompetencji i uprawnień zawodowych oraz ustawicznego podnoszenia kwalifikacji zawodowych w różnych obszarach pielęgniarstwa i położnictwa.

Projektowane przepisy w sposób kompleksowy i spójny regulują zasady wykonywania zawodu pielęgniarki i zawodu położnej, uzyskiwania prawa wykonywania zawodu, prowadzenia rejestrów pielęgniarek i położnych, organizacji kształcenia przeddyplomowego oraz ustawiczny rozwój zawodowy. Projektowana regulacja ma na celu uporządkowanie rozproszonych rozwiązań, zwiększenie przejrzystości przepisów, dostosowanie ich do aktualnych realiów funkcjonowania systemu ochrony zdrowia oraz zapewnienie adekwatnych ram prawnych dla dalszego rozwoju zawodów pielęgniarki i położnej - jak podaje zespół przygotowujący nowe regulacje.

Będę duże zmiany w zawodzie pielęgniarki i położnej. Najważniejsze planowane zmiany

Najważniejsze planowane zmiany w zakresie zmian w zawodzie pielęgniarki i położne są następujące (jest ich oczywiście więcej, ale wskazujemy tylko na część z nich, szczegóły w tym zakresie można znaleźć tutaj):

1. Zakres wykonywania zawodu: aktualizacja i poszerzenie katalogu świadczeń oraz obszaru wykonywania zawodu, aby odzwierciedlał realne kompetencje. Wprowadzenie możliwości udzielania świadczeń z wykorzystaniem systemów teleinformatycznych. Rozszerzenie uprawnień m.in. o stwierdzanie zgonu w obszarze opieki paliatywnej i długoterminowej. Uznanie pracy na stanowisku pielęgniarki/położnej w środowiskowych domach samopomocy, zakładach aktywności zawodowej, zakładach pracy chronionej oraz ośrodkach rehabilitacji społecznej i zawodowej osób z niepełnosprawnościami za formę wykonywania zawodu (co zapewni ciągłość stażu).
2. Poziomy kompetencyjne: wprowadzenie trzech poziomów kompetencyjnych (zgodnych z „Polityką wieloletnią państwa na rzecz pielęgniarstwa i położnictwa w Polsce” do 2031 r.): Pielęgniarka/położna ogólna – na podstawie liceum medycznego/szkoły policealnej lub licencjatu; Pielęgniarka/położna kwalifikowana – magisterium (lub przed 2005 r.) + kurs kwalifikacyjny lub tytuł specjalisty; Pielęgniarka/położna kliniczna – magisterium + tytuł specjalisty. Czynności zawodowe na poszczególnych poziomach zostaną szczegółowo określone w akcie wykonawczym.
3. Pielęgniarka i położna zaawansowanej praktyki (APN): wyodrębnienie roli Advanced Practice Nurse. APN to osoba z najwyższym poziomem kompetencji, posiadająca tytuł magistra, tytuł specjalisty, minimum 10 lat doświadczenia zawodowego (w tym co najmniej 5 lat w danej dziedzinie) oraz potwierdzenie kompetencji APN. Będzie miała rozszerzony zakres uprawnień i samodzielności. Szacuje się, że APN stanowić będzie ok. 2% ogółu pielęgniarek i położnych.
4. Kwalifikacje spoza UE i język polski: wprowadzenie możliwości uznania kwalifikacji zawodowych uzyskanych poza UE po pozytywnym zdaniu Państwowego Egzaminu Weryfikacyjnego (PEW) przed dyrektorem Centrum Egzaminów Medycznych (CEM). Egzamin pisemny, organizowany dwa razy w roku. Ponadto – obowiązek egzaminu z języka polskiego przeprowadzanego przez NRPiP dla osób ubiegających się o prawo wykonywania zawodu, które nie ukończyły studiów w języku polskim lub nie mają innego potwierdzenia znajomości języka.
5. Rejestry: rozszerzenie katalogu danych w Centralnym Rejestrze Pielęgniarek i Położnych oraz rejestrach okręgowych o zdjęcie/wizerunek oraz numer serii prawa wykonywania zawodu.
6. Kształcenie przeddyplomowe: studia wyłącznie w formie stacjonarnej. Studia I stopnia: minimum 3 lata i 4600 godzin. Studia II stopnia tylko na uczelniach prowadzących I stopień, z limitem liczby studentów nie wyższym niż na I stopniu i po ukończeniu co najmniej jednego cyklu na I stopniu. Wzmocnienie nadzoru nad realizacją standardów kształcenia.
7. Akredytacja: zmiana nazwy na Krajowa Rada Akredytacyjna Uczelni Kształcących Pielęgniarki i Położne (jako następca prawny dotychczasowej Rady). Nowe terminy składania wniosków (6 miesięcy), akredytacja na 3–5 lat, możliwość udziału ekspertów (bez wynagrodzenia).
8. Ustawiczny rozwój zawodowy i kształcenie podyplomowe: uporządkowanie systemu: specjalizacje, kursy kwalifikacyjne i doskonalące (bez powielania treści z kształcenia przeddyplomowego). Wprowadzenie ustawowego obowiązku zdobywania punktów edukacyjnych w 5-letnim okresie rozliczeniowym. Obowiązkowa akredytacja jednostek prowadzących specjalizacje przez dyrektora CMKP. Egzaminy specjalizacyjne (PESP) od 1 stycznia 2027 r. będą przeprowadzane przez CEM (z częścią praktyczną). Utrzymanie dotychczasowego modelu dofinansowania specjalizacji. Nadzór: minister zdrowia za pośrednictwem dyrektora CMKP nad specjalizacjami, NRPiP nad pozostałymi formami.

Jak widać, projekt ma zapewnić adekwatne ramy prawne dla pełnego wykorzystania potencjału pielęgniarek i położnych w systemie ochrony zdrowia. Wszystkie szczegółowe rozwiązania (m.in. wykaz czynności na poziomach kompetencyjnych, zakres PEW, punkty edukacyjne) zostaną określone w aktach wykonawczych. Pozostaje czekać na przyjęcie regulacji przez rząd, na dalszy proces legislacyjny i podpis Prezydenta.