Toksyczny „kompleks śmierci” w mózgu
W badaniach przeprowadzonych we współpracy z naukowcami z Uniwersytetu w Shandong wykazano, że kluczową rolę w rozwoju choroby odgrywa neurotoksyczny kompleks białkowy złożony z receptora NMDA oraz kanału jonowego TRPM4.
Receptory NMDA odpowiadają za przekazywanie sygnałów między neuronami i są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania mózgu, w tym procesów uczenia się i pamięci. Jednak w połączeniu z TRPM4 tworzą strukturę o właściwościach toksycznych. Ten tzw. „kompleks śmierci” prowadzi do uszkodzenia i obumierania komórek nerwowych.
Badania na modelu myszy wykazały, że poziom tego kompleksu jest znacznie wyższy u osobników dotkniętych chorobą Alzheimera niż u zdrowych zwierząt.
Nowe podejście terapeutyczne
Przełomowym elementem badań było zastosowanie nowej cząsteczki – FP802, należącej do grupy tzw. inhibitorów interfejsu TwinF. Substancja ta blokuje interakcję między receptorami NMDA a TRPM4, skutecznie rozbijając toksyczny kompleks.
W eksperymentach zaobserwowano, że u myszy leczonych FP802: znacząco spowolnił się postęp choroby, ograniczono utratę synaps, zmniejszono uszkodzenia mitochondriów, zachowane zostały zdolności poznawcze (pamięć i uczenie się), istotnie zredukowano odkładanie się beta-amyloidu w mózgu.
Innowacja zamiast dotychczasowych strategii
Dotychczasowe metody leczenia choroby Alzheimera koncentrowały się głównie na usuwaniu lub ograniczaniu powstawania złogów amyloidowych. Nowe podejście proponowane przez zespół z Heidelbergu działa inaczej – skupia się na blokowaniu mechanizmu komórkowego, który prowadzi do śmierci neuronów i jednocześnie nasila powstawanie amyloidu. To fundamentalna zmiana w myśleniu o terapii chorób neurodegeneracyjnych.
Potencjał także w innych chorobach
Co istotne, podobne efekty neuroprotekcyjne FP802 zaobserwowano wcześniej w modelach stwardnienia zanikowego bocznego (ALS). Sugeruje to, że nowy mechanizm może mieć szersze zastosowanie w leczeniu różnych chorób neurodegeneracyjnych.
Mimo obiecujących wyników naukowcy podkreślają, że badania znajdują się na etapie przedklinicznym. Przed ewentualnym zastosowaniem u ludzi konieczne są: dalsze prace nad optymalizacją związku, szczegółowe badania toksykologiczne, wieloetapowe badania kliniczne.
Odkrycie to stanowi ważny krok w kierunku opracowania skuteczniejszych terapii choroby Alzheimera i daje nadzieję na zahamowanie postępu tej wyniszczającej choroby w przyszłości.
Źródło: Uniwersytet w Heidelbergu
