We wczesnym stadium jaskra powoduje pojawienie się niewielkich martwych punktów w polu widzenia. Nieleczona może doprowadzić do całkowitej utraty wzroku. Dostępne leczenie pozwala na zatrzymanie postępów choroby, ale niestety uszkodzeń, które się dokonały, nie da się cofnąć. Epidemiolodzy szacują, że w Polsce na jaskrę cierpi nawet 800 tys. osób. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), ponad 8 mln ludzi na świecie straciło już wzrok z powodu tej choroby, a do 2020 roku ta liczba powiększy się o kolejne 3 mln. Tempo wzrostu liczby zachorowań wskazuje, że jaskra staje się chorobą cywilizacyjną.

Co można więc zrobić, by się uchronić przed jaskrą? Przede wszystkim regularnie odwiedzać okulistę!

W przeciwieństwie do zaćmy, której pojawienie się daje odczuwalne skutki, jaskra atakuje w podstępny, niezauważalny sposób. Problem staje się widoczny, gdy utrata pola widzenia jest już znacząca. Dlatego kluczową rolę odgrywa wczesne rozpoznanie, a to może być dokonane wyłącznie przez okulistę przy użyciu specjalistycznego sprzętu – mówi prof. Marta Misiuk-Hojło, Przewodnicząca Sekcji Jaskry Polskiego Towarzystwa Okulistycznego. Zalecamy, by badania kontrolne w kierunku jaskry odbywały się co najmniej raz na 2 lata, a najlepiej co roku. Wtedy można wykryć i powstrzymać rozwój choroby we wczesnym stadium, skutecznie zapobiegając jej konsekwencjom.

Na badania diagnostyczne, jeśli nie były wykonane w ciągu ostatnich dwóch lat, przede wszystkim bezzwłocznie powinny się udać osoby z grupy ryzyka, czyli takie, które:

- Ukończyły 35 rok życia. Z wiekiem ryzyko wystąpienia rośnie. Osoby po 60 roku życia obciążone są sześciokrotnie wyższym ryzykiem rozwoju jaskry.
- Cierpią z powodu chorób serca, cukrzycy i wysokiego ciśnienia tętniczego – te wszystkie dolegliwości zwiększają ryzyko wystąpienia jaskry.
- Mają w rodzinie przypadek jaskry. Jaskra jest chorobą dziedziczną – prawdopodobieństwo wystąpienia najczęstszej odmiany jaskry jest 4 do 9 razy większe, jeżeli występuje ona u członków najbliższej rodziny.
- Mają wysoką krótkowzroczność.

Warto pamiętać, że na rozwój jaskry wpływają nasze zachowania i przyzwyczajenia. Ruch i aktywność fizyczna pozytywnie oddziałują na metabolizm oraz zapobiegają wystąpieniu jaskry, a już istniejącą spowalniają. Z kolei palenie papierosów, czy picie alkoholu jest jednym z czynników zwiększających ryzyko zachorowania, gdyż może wpływać na jaskrowe uszkodzenie nerwu wzrokowego. Chcąc długo cieszyć się dobrym wzrokiem, należy z nich zrezygnować.

Ciśnienie ma znaczenie

Jaskra związana jest ze wzrostem ciśnienia płynu wewnątrz oka. Normalna wartość tego ciśnienia określana jest na 15 – 21 mmHg. Jeśli ciśnienie to wzrasta do poziomu między 30 a 40 mmHg, ryzyko rozwoju jaskry zwiększa się 40-krotnie. Kluczowym dla rozpoznania jaskry jest więc regularne badanie ciśnienia wewnątrzgałkowego oraz diagnostyka i monitorowanie zmian w obrębie tarczy nerwu wzrokowego, które powinien przeprowadzać okulista.

Leczenie może ocalić wzrok

- Kolejną ważną różnicą miedzy jaskrą a zaćmą jest fakt, że ta pierwsza jest nieodwracalna i nie da jej się wyleczyć, czy nawet zatrzymać jej rozwoju wykonując zabieg chirurgiczny – mówi prof. Marta Misiuk-Hojło. Leczenie jaskry to proces, który trwa przez całe życie pacjenta i związany jest z regularnym stosowaniem kropli do oczu, których zadaniem jest obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego. Kluczowe znaczenie dla jego skuteczności w powstrzymaniu rozwoju jaskry jest konsekwentne przyjmowanie leków, zgodnie z zaleceniami lekarza. Po zastosowaniu odpowiedniego leczenia większość osób chorujących na jaskrę nie utraci wzroku, jednak aż do 25% tych pacjentów nie przyjmuje przepisanych leków, a niemal 50% całkowicie przestaje przyjmować leki w ciągu sześciu miesięcy od rozpoczęcia leczenia. Takie zachowanie może z czasem prowadzić do utraty wzroku.

Oprócz stosowania kropli do oczu jaskrę można także leczyć za pomocą zabiegów laserowych, tradycyjnymi metodami chirurgicznymi lub różnymi kombinacjami tych metod. Operacyjne leczenie w wielu przypadkach jaskry jest ostatecznością.

Cztery kroki do przechytrzenia cichej złodziejki wzroku

1. Sprawdź, czy nie jesteś w grupie ryzyka. Jeśli spełniasz choć jedną przesłankę lub jeśli nie byłeś u okulisty dłużej niż 2 lata - nie czekaj i umów się na wizytę u okulisty.

2. Powtarzaj badania kontrolne co najmniej raz na dwa lata.

3. Jeśli masz jaskrę – regularnie stosuj przepisane leki. Jeśli twoi bliscy mają ten problem – motywuj ich do regularnego przyjmowania leków.

4. Mów o jaskrze, rozmawiaj o zagrożeniu ze swoimi bliskim i przyjaciółmi. Wiedza jest zawsze podstawą działania.